Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, ülke içinde benzin ve motorin arzını canlandırmak amacıyla hazırlanan vergi düzenlemesini yasalaştırdı. Kremlin’den yapılan açıklamaya göre, yeni yasa rafinerilerin iç piyasaya yönlendirdiği yakıt miktarını artırmayı teşvik ederken, ihracata yönelik üretimi sınırlandırmayı hedefliyor. Düzenleme, özellikle yaz aylarında artan talep ve akaryakıt fiyatlarındaki yükselişin ardından gündeme gelmişti.
Yeni düzenlemenin detayları
Yasaya göre, rafinerilerin iç piyasaya sağladığı benzin ve motorin miktarına bağlı olarak uygulanan ‘tersine ÖTV’ mekanizması değiştirildi. Daha önce belirli bir kota dahilinde rafinerilere devlet tarafından ödenen bu vergi iadesi, artık ancak şirketlerin belirlenen iç tedarik hedeflerini tutturması durumunda verilecek. Kotayı aşan ihracat yapan rafineriler ise bu teşvikten yararlanamayacak ve ayrıca ek bir telafi edici vergi ödeyecek. Uzmanlar, düzenlemenin özellikle küçük ve orta ölçekli rafinerileri zorlayabileceğini, büyük şirketlerin ise mevcut iç pazar paylarını korumak için üretim planlarını yeniden yapılandırmak zorunda kalacağını belirtiyor. Petrol şirketleri, yasanın yatırım ortamını olumsuz etkileyebileceğini savunurken, hükümet yetkilileri fiyat istikrarı ve arz güvenliğinin öncelikli olduğunu vurguluyor.
Küresel enerji piyasalarına yansıması
Rusya’nın bu hamlesi, küresel petrol ürünleri ticaretinde önemli bir değişime işaret ediyor. Dünyanın en büyük ham petrol üreticilerinden biri olan Rusya, aynı zamanda büyük bir rafine ürün ihracatçısı konumunda. Özellikle Avrupa ülkeleri, Ukrayna savaşı sonrası uygulanan yaptırımlara rağmen halen Rusya’dan önemli miktarda dizel yakıt ithal ediyor. Yeni yasanın ihracatı kısıtlaması, küresel arz daralmasına ve fiyatların yükselmesine neden olabilir. Öte yandan, Asya ve Afrika’daki alıcı ülkeler de alternatif tedarik kaynakları arayışına girebilir. Enerji uzmanları, düzenlemenin küresel akaryakıt piyasasında Rusya’nın pazar payını azaltabileceğini ve diğer üreticilerin bu boşluğu doldurmaya çalışacağını öngörüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Rusya’nın iç piyasaya yönelik akaryakıt arzını artırma kararı, Türkiye’yi doğrudan değil ancak dolaylı yollardan etkileyebilir. Türkiye, Rusya’dan ham petrol ve rafine ürün ithal eden ülkeler arasında yer alıyor. Rus ihracatının kısıtlanması, Türkiye’nin ithalat faturasını artırabilir ve alternatif tedarikçilere yönelmesini gerektirebilir. Ayrıca, küresel fiyat artışları Türkiye’deki akaryakıt fiyatlarına da yansıyabilir. Öte yandan, bu durum Türkiye’nin enerji diplomasisinde Rusya’ya bağımlılığını azaltma çabalarını hızlandırabilir ve yerli üretim ile yenilenebilir enerji yatırımlarını teşvik edebilir.
