Portekiz, orman yangınlarıyla mücadelede yenilikçi bir yöntem olarak keçi otlatmayı öne çıkararak, Avrupa Birliği bütçesinden bu alana kaynak aktarılmasını istiyor. Lizbon yönetimi, yangın riski taşıyan bölgelerde keçilerin otlatılmasıyla hem yangın yükünün azaltılabileceğini hem de kırsal kalkınmanın desteklenebileceğini savunuyor. Bu talep, AB'nin çok yıllı mali çerçeve görüşmelerinde tarım fonlarının iklim değişikliğiyle mücadeleye yönlendirilmesi gerektiği yönündeki artan baskının bir parçası.
Yangınla Mücadelede Keçi Otlatma Yöntemi
Portekiz, son yıllarda şiddetlenen orman yangınlarıyla boğuşuyor. Özellikle 2017'de yaşanan felaketlerde yüzbinlerce hektar alan kül olmuş, onlarca kişi hayatını kaybetmişti. Yangınların temel nedenlerinden biri, kırsal alanların terk edilmesiyle çalı ve ot birikiminin artması. Keçiler, bu yanıcı bitki örtüsünü tüketerek yangının yayılma hızını düşürüyor. Portekiz Tarım Bakanlığı, bu yöntemin maliyet etkin olduğunu ve kimyasal maddeler veya mekanik temizliğe kıyasla çevre dostu olduğunu belirtiyor.
AB'nin Ortak Tarım Politikası (CAP) bütçesi, halihazırda çiftçilere çeşitli destekler sunuyor. Ancak Portekiz, bu fonların bir kısmının doğrudan yangın önleme projelerine, özellikle de keçi sürülerinin yangın riski yüksek bölgelere yerleştirilmesine ayrılmasını istiyor. Lizbon'a göre, bu tür bir yatırım hem iklim hedeflerine hizmet eder hem de kırsal ekonomiyi canlandırır.
AB Bütçe Müzakerelerinde İklim Kartı
Brüksel'de devam eden bütçe müzakereleri, üye ülkelerin ulusal çıkarlarını koruma çabalarına sahne oluyor. Portekiz'in önerisi, tarım fonlarının iklim değişikliğiyle mücadele kapsamında yeniden yönlendirilmesi gerektiği argümanını güçlendiriyor. AB Komisyonu, 2021-2027 dönemi için toplam bütçenin en az %30'unun iklim eylemine ayrılmasını hedefliyor. Ancak bazı üye ülkeler, tarım sübvansiyonlarının azaltılmasına karşı çıkıyor. Portekiz, bu tartışmada iklim değişikliğini öne sürerek tarım pastasından daha fazla pay almayı amaçlıyor. Uzmanlar, bu tür girişimlerin AB'nin yeşil dönüşüm politikalarıyla uyumlu olduğunu, ancak fonların etkin kullanımı için denetim mekanizmalarının şart olduğunu vurguluyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Akdeniz havzası, iklim değişikliğinden en çok etkilenen bölgeler arasında. Sıcaklık artışı ve kuraklık, orman yangınlarını tetikliyor. İspanya, Yunanistan ve İtalya da benzer sorunlarla mücadele ediyor. Portekiz'in keçi projesi, doğa temelli çözümlerin yangın yönetiminde kullanılmasına örnek teşkil ediyor. Küresel ölçekte, orman yangınları yılda milyonlarca hektar alanı yok ediyor ve karbon emisyonlarını artırıyor. AB'nin iklim liderliği hedefi doğrultusunda, tarım ve ormancılık politikalarının entegre edilmesi kritik önem taşıyor. Portekiz'in girişimi, diğer ülkeler için de model olabilir. Ancak, keçi otlatmanın biyoçeşitlilik üzerindeki olası olumsuz etkileri de dikkate alınmalı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Akdeniz iklim kuşağında yer alıyor ve son yıllarda orman yangınlarında ciddi artış yaşıyor. Portekiz'in keçi otlatma önerisi, Türkiye için de uygulanabilir bir model sunuyor. Türkiye, AB'ye aday ülke olarak CAP benzeri tarım desteklerinden yararlanamasa da, ulusal kaynaklarla benzer projeler geliştirebilir. Ayrıca, AB'nin iklim fonlarından faydalanmak için yeşil mutabakat kapsamında işbirliği yapabilir. Bu gelişme, Türkiye'nin iklim değişikliğiyle mücadelede doğa temelli çözümlere yönelmesi ve kırsal kalkınmayı desteklemesi açısından önemli bir fırsat olarak değerlendirilebilir.
