Polonya, hava kuvvetlerini modernize etme ve NATO'nun doğu kanadındaki caydırıcılık kapasitesini artırma hedefi doğrultusunda, 32 adet daha F-35 Lightning II savaş uçağı satın almayı planladığını duyurdu. Polonya Savunma Bakanı Władysław Kosiniak-Kamysz, yaptığı açıklamada mevcut 32 uçaklık siparişe iki filo daha ekleyerek toplam sayıyı 64'e çıkarmak istediklerini belirtti. Bu hamle, Polonya'nın savunma harcamalarını gayri safi yurtiçi hasılanın %4'üne çıkarma ve Rusya'ya karşı caydırıcılığı güçlendirme stratejisinin bir parçası olarak görülüyor.
Gelişmenin Arka Planı
Polonya, 2019 yılında ABD'den 32 adet F-35A sipariş etmişti ve bu uçakların ilk partisinin 2024 yılı içinde teslim edilmesi bekleniyor. Savunma Bakanı Kosiniak-Kamysz, Polonya Radyosu'na yaptığı açıklamada, "Bugün bizler bir sonraki adımı atmak, iki filo daha F-35 satın almak istiyoruz. Bu, güvenliğimizi güçlendirmek ve bölgedeki caydırıcılığımızı artırmak için gerekli," ifadelerini kullandı. Bakan ayrıca, bu alımın Polonya'nın NATO yükümlülüklerini yerine getirme ve ittifakın doğu kanadındaki savunma hattını güçlendirme kararlılığını gösterdiğini vurguladı.
Polonya, Ukrayna savaşının patlak vermesinden bu yana savunma harcamalarını önemli ölçüde artırdı. 2023 yılında GSYİH'nın %3,9'una ulaşan savunma bütçesi, 2024'te %4'e çıkarıldı. Bu, NATO'nun %2 hedefinin oldukça üzerinde bir oran. Varşova yönetimi ayrıca Güney Kore'den K2 tankları, K9 obüsleri ve FA-50 hafif savaş uçakları satın alarak askeri modernizasyon programını hızlandırdı. F-35'ler, Polonya'nın eskiyen MiG-29 ve Su-22 filolarının yerini alacak ve ülkeye 5. nesil savaş uçağı kabiliyeti kazandıracak.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Polonya'nın F-35 filosunu genişletme kararı, yalnızca ulusal savunma ihtiyaçlarını karşılamakla kalmıyor, aynı zamanda NATO'nun Doğu Avrupa'daki caydırıcılık stratejisi açısından da kritik bir öneme sahip. F-35'ler, gelişmiş sensörleri, elektronik harp yetenekleri ve ağ merkezli savaş özellikleriyle Rusya'nın S-400 hava savunma sistemlerine karşı önemli bir avantaj sağlıyor. Ayrıca, bu uçaklar NATO'nun entegre hava savunma sistemine katkıda bulunarak Baltık bölgesi ve Polonya semalarının korunmasını güçlendirecek.
Analistler, Polonya'nın bu hamlesinin bölgedeki diğer NATO üyelerini de benzer adımlar atmaya teşvik edebileceğini belirtiyor. Romanya ve Çekya gibi ülkeler de hava kuvvetlerini modernize etme çalışmaları yürütüyor. Öte yandan, Rusya'nın Ukrayna'daki savaşının uzaması ve Moskova'nın askeri tehditlerinin artması, Doğu Avrupa ülkelerini savunma harcamalarını artırmaya ve daha gelişmiş silah sistemleri edinmeye itiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Polonya'nın F-35 alımını genişletmesi, Türkiye'nin de F-35 programına yeniden dahil olma arayışı açısından önemli bir örnek teşkil ediyor. Türkiye, Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi alması nedeniyle 2019 yılında F-35 programından çıkarılmıştı. ABD'nin yakın müttefiki Polonya'nın bu alımı, F-35'in NATO standartlarındaki kritik rolünü bir kez daha ortaya koyarken, Türkiye'nin bölgesel güvenlik dinamiklerindeki konumunu yeniden değerlendirmesine yol açabilir. Ayrıca, Türkiye'nin kendi milli muharip uçağı KAAN projesi kapsamında 5. nesil kabiliyetlere yönelmesi, bu gelişmeyi daha da anlamlı kılıyor.
