Papua Yeni Gine (PNG), başkent Port Moresby'de faaliyet gösteren Tayvan Ticaret Ofisi'ni kapatma kararı aldı. Karar, Pasifik ülkesinin Çin Halk Cumhuriyeti ile ekonomik bağlarını genişletme yönünde attığı stratejik bir adım olarak yorumlanıyor. Uzmanlar, hamlenin diplomatik açıdan kafa karıştırıcı olduğunu belirtirken, PNG'nin Çin'den büyük miktarda yatırım ve kredi bekleyebileceğini ifade ediyor. Tayvan Dışişleri Bakanlığı konuya ilişkin henüz resmi bir açıklama yapmadı.
Kararın Arka Planı ve Diplomatik Belirsizlik
Papua Yeni Gine, 1976'dan bu yana Tayvan ile gayriresmi diplomatik ilişkiler sürdürüyordu. Ancak 2023 yılında Çin ile imzalanan güvenlik ve ekonomik işbirliği anlaşmaları, bu ilişkinin sorgulanmasına yol açtı. Tayvan Ticaret Ofisi, PNG'de ticari ve kültürel bağları geliştirmek amacıyla faaliyet gösteriyordu; ancak ofisin kapatılması, Tayvan'ın bölgedeki varlığını önemli ölçüde zayıflatacak. Uzmanlara göre, bu karar Pekin'in "Tek Çin" politikasına daha sıkı bağlılık anlamına geliyor ve PNG'nin uluslararası alanda Tayvan'ı tanıyan ülkeler safından uzaklaştığını gösteriyor. Kararın zamanlaması dikkat çekici: PNG, önümüzdeki aylarda Çin'den altyapı ve enerji projeleri için milyarlarca dolarlık finansman bekliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Pasifik Adaları, son yıllarda ABD ile Çin arasındaki jeopolitik rekabetin merkezlerinden biri haline geldi. Çin, bölgede artan ekonomik yardımlar ve kredi anlaşmalarıyla etkisini genişletirken, ABD ve müttefikleri (Avustralya, Yeni Zelanda, Japonya) karşı hamlelerle bu ilerleyişi dengelemeye çalışıyor. Papua Yeni Gine, bölgenin en büyük ekonomisi ve nüfusuna sahip. 2022'de Çin ile imzalanan serbest ticaret anlaşması, iki ülke arasındaki ticaret hacmini 2023'te 4 milyar doların üzerine taşıdı. Çin, PNG'nin en büyük ticaret ortağı ve en büyük yatırımcısı konumunda. Tayvan'ın Pasifik'teki diplomatik müttefikleri son yıllarda azaldı; Solomon Adaları 2019'da, Kiribati 2019'da ve Nauru 2024'te Tayvan'dan koparak Çin'e yöneldi. PNG'nin bu adımı, Tayvan'ın bölgedeki son kalelerinden birini kaybetmesi anlamına geliyor. Uzmanlar, kararın Tayvan'ın uluslararası alanda daha da izole olmasına yol açacağını, ancak PNG'nin ekonomik kazançlarının garantili olmadığını vurguluyor. Çin'in borç tuzağı diplomasisi eleştirileri göz önüne alındığında, PNG'nin artan borç yükü ve egemenlik riskleriyle karşılaşabileceği belirtiliyor. Ayrıca, Tayvan'ın ofisinin kapatılması, PNG'deki Tayvanlı iş insanları ve vatandaşlar için belirsizlik yaratabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, "Tek Çin" politikasını uzun yıllardır destekliyor ve Tayvan ile resmi diplomatik ilişkisi bulunmuyor. Ancak bu gelişme, Türkiye'nin Pasifik'teki ekonomik ve diplomatik açılımları açısından ders niteliğinde. Türkiye, son yıllarda Asya-Pasifik bölgesinde ticaret ve yatırım anlaşmalarına yöneliyor; Çin ile ilişkilerini "Kuşak ve Yol" projesi kapsamında derinleştiriyor. PNG'nin kararı, küçük ada devletlerinin büyük güçler arasında nasıl denge politikası izlediğini gösteriyor. Türkiye için bu, benzer bir dengeyi kendi komşuluklarında (örneğin Doğu Akdeniz veya Kafkasya) yönetme gerekliliğini hatırlatıyor. Ayrıca, Tayvan'ın izolasyonu, Türkiye'nin Tayvan ile ekonomik ilişkilerini geliştirme potansiyelini sınırlayabilir.
