Papua Yeni Gine (PNG) ile Avustralya arasında altı ay önce imzalanan savunma işbirliği anlaşması, ülkede gençler için istihdam fırsatları yaratırken, Çin'in artan bölgesel nüfuzu karşısında PNG'yi Pasifik'teki jeopolitik gerilimlerin ortasına çekme riski taşıyor. 'Pukpuk' (Timsah) olarak adlandırılan anlaşma, iki ülke arasındaki güvenlik bağlarını derinleştirirken, PNG kamuoyunda farklı görüşlere yol açtı.
Gelişmenin arka planı
Papua Yeni Gine Savunma Bakanı Win Bakri Daki’nin geçtiğimiz hafta yaptığı açıklamaya göre, anlaşma kapsamında Avustralya'nın PNG'ye askeri ekipman ve eğitim desteği sağlaması, başkent Port Moresby'deki genç işsizlik oranını düşürmeye başladı. Özellikle teknik alanlarda eğitim alan gençler, savunma sektöründe iş bulma şansını artırdı. Ancak analistler, anlaşmanın PNG'yi Çin'in Pasifik'teki artan askeri varlığına karşı bir tampon bölge haline getirebileceği uyarısında bulunuyor.
PNG, Çin ile de ekonomik ilişkilerini sürdürüyor. Çin, PNG'nin en büyük ticaret ortaklarından biri ve altyapı projelerine yatırım yapıyor. Ülkedeki üniversite öğrencileri, 'Pukpuk' anlaşmasının PNG'yi Batı ile Çin arasında bir denge politikası izlemekten alıkoyabileceği endişesini taşıyor. Port Moresby'deki bir öğrenci topluluğunun sözcüsü, "İş imkanları iyi, ancak ülkemizin bağımsız dış politika yürütme kabiliyetini kaybetmesinden korkuyoruz" dedi.
Avustralya ise anlaşmayı, bölgesel güvenlik ve istikrarın bir parçası olarak savunuyor. Avustralya Başbakanı Anthony Albanese, anlaşmanın PNG'nin egemenliğini güçlendirdiğini ve iki ülke arasındaki tarihi bağları pekiştirdiğini vurguluyor. Ancak Çin Dışişleri Bakanlığı, bölgedeki askeri ittifakların gerilimi artırdığı uyarısında bulundu.
Bölgesel veya küresel boyut
PNG-Avustralya savunma anlaşması, Pasifik Adaları'ndaki güç mücadelesinin bir yansıması. Çin, son yıllarda Solomon Adaları ile güvenlik anlaşması imzalayarak bölgede nüfuzunu artırmıştı. ABD ve müttefikleri ise Çin'in Pasifik'teki askeri varlığını dengelemek için adımlar atıyor. PNG, stratejik konumu ve doğal kaynakları nedeniyle bu mücadelede kilit bir ülke.
Anlaşma, bölgedeki diğer ülkeler için de bir model oluşturabilir. Fiji, Vanuatu ve Solomon Adaları gibi ülkeler, Çin ile Batı arasında denge politikası izlemeye çalışıyor. PNG'nin Avustralya ile olan bu anlaşması, benzer işbirliklerine kapı aralayabilir. Ancak uzmanlar, bu tür anlaşmaların küçük ada devletlerini büyük güçlerin çatışmasının ortasında bırakma riskine dikkat çekiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye için PNG-Avustralya savunma anlaşması, Pasifik'teki güç dengelerini etkilemesi açısından önem taşıyor. Türkiye, Hint-Pasifik bölgesine yönelik artan ilgisiyle, bu tür anlaşmaların bölgesel istikrara etkisini izlemeli. Çin'in Pasifik'teki nüfuzuna karşı Batılı ülkelerin aldığı önlemler, Türkiye'nin kendi bölgesinde Çin ile ilişkilerini dengeleme stratejisine ışık tutabilir. Ayrıca, Türkiye'nin Afrika ve Asya'daki savunma işbirlikleri açısından, küçük devletlerle yapılan bu tür anlaşmaların hem fırsat hem de risk taşıdığı dersini çıkarabilir.
