Uluslararası piyasalarda petrol fiyatlarının yükselişe geçmesiyle FTSE 100 ve Avrupa borsalarının düşüşle açılması bekleniyor. Yatırımcılar, artan enerji maliyetlerinin şirket kârlarını baskılamasından endişe ediyor. Analistler, ham petrolün varil başına 90 doların üzerine çıkmasının enflasyonist etkileri artırabileceğini ve merkez bankalarının faiz politikalarında sıkılaşmaya gitmesine yol açabileceğini belirtiyor.
Petrol Fiyatları Neden Yükseliyor?
Petrol fiyatları son haftalarda jeopolitik gerilimler, arz kesintileri ve güçlü talebin etkisiyle yükseliş trendine girdi. OPEC+ ülkelerinin üretim kısıntıları, özellikle Suudi Arabistan ve Rusya'nın gönüllü kesintileri, arzı sıkılaştırdı. Aynı zamanda ABD'nin stratejik petrol rezervlerini doldurma çabaları ve gelişmekte olan ülkelerden gelen talep, fiyatları yukarı itiyor.
Brent ham petrolü hafta başında varil başına 93 doları test ederken, Batı Teksas türü (WTI) 89 dolar civarında işlem görüyor. Bu seviyeler, 2022'nin sonlarından bu yana en yüksek seviyeler olarak kaydedildi. Yatırımcılar, özellikle ABD Merkez Bankası'nın (Fed) gelecek haftaki toplantısında faiz oranlarını değiştirmeyeceği beklentisine rağmen, uzun vadede faizlerin daha uzun süre yüksek kalabileceği endişesiyle riskli varlıklardan uzaklaşıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Avrupa borsaları, Asya seansındaki satışların ardından haftanın son işlem gününe zayıf başlıyor. FTSE 100 endeksinin yüzde 0,5 civarında kayıpla açılması beklenirken, Almanya'da DAX ve Fransa'da CAC 40'ın da benzer düşüşler göstermesi öngörülüyor. Enerji hisseleri yükselen petrol fiyatlarından destek bulurken, taşımacılık ve havacılık gibi enerji yoğun sektörler negatif ayrışıyor.
Bu durum, küresel enflasyonla mücadelede merkez bankalarını zorlayabilir. Avrupa Merkez Bankası son toplantısında faiz artırımına giderken, enerji maliyetlerindeki artışın enflasyon hedeflerine ulaşmayı geciktirebileceği uyarısı yapıldı. Ayrıca, Rusya'nın petrol ihracatına yönelik yaptırımlar ve İran ile ABD arasındaki görüşmelerin sonuçsuz kalması, arz tarafındaki riskleri canlı tutuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Petrol fiyatlarındaki yükseliş, Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkeler için doğrudan cari açık ve enflasyon riski anlamına geliyor. Türkiye'nin enerji faturasının artması, ithalat maliyetlerini yukarı çekerken; yüksek petrol fiyatları, akaryakıt zamları yoluyla iç piyasada fiyat istikrarını bozabilir. Ancak Türkiye'nin Rusya ile enerji işbirliği, alternatif arz kanalları oluşturma çabaları ve yeni doğal gaz keşifleri, bu tür şoklara karşı kısmi bir tampon sağlıyor. Yine de, küresel enflasyonist baskıların sürmesi, Türkiye'nin büyüme hedefleri ve para politikası açısından yakından takip edilmesi gereken bir gelişme olarak öne çıkıyor.
