Ortadoğu'da artan jeopolitik gerilimler, küresel petrol piyasalarında arz kesintisi endişelerini körükleyerek ham petrol fiyatlarının üst üste ikinci günde de yükselmesine neden oldu. Brent petrol varil başına 79 doların üzerine çıkarken, ABD ham petrolü (WTI) 75 dolar seviyesini aştı. İsrail ile Hamas arasındaki çatışmaların bölgesel bir savaşa dönüşme riski, piyasalarda tedirginliğe yol açıyor.
Gelişmenin arka planı
Petrol fiyatlarındaki son yükseliş, İsrail'in Gazze'ye yönelik operasyonlarının ardından İran'ın da dolaylı olarak çatışmaya dahil olma ihtimalinin artmasıyla hız kazandı. İran, küresel petrol arzında önemli bir role sahip olmasa da, Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolü nedeniyle stratejik bir konumda bulunuyor. Suudi Arabistan ve diğer Körfez ülkeleri, bölgesel istikrarın bozulması halinde üretimlerini artırabileceklerini sinyallese de, piyasalar mevcut durumda olası bir arz şokuna karşı hazırlıklı değil.
Geçtiğimiz hafta ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA) verileri, ABD ham petrol stoklarının beklenenden fazla düştüğünü gösterdi. Bu da fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturdu. Analistler, Ortadoğu'daki gerilimin devam etmesi halinde Brent petrolün varil fiyatının 85 dolar seviyesini test edebileceğini belirtiyor.
Bölgesel veya küresel boyut
Ortadoğu'daki kriz, küresel enerji güvenliği açısından kritik bir dönemeçte yaşanıyor. Rusya-Ukrayna savaşı nedeniyle zaten yüksek seyreden enerji fiyatları, bölgesel bir çatışmanın genişlemesi halinde daha da istikrarsız hale gelebilir. Avrupa ülkeleri, kış aylarına girerken enerji arzında yaşanacak herhangi bir kesintiden en fazla etkilenecek bölgelerin başında geliyor. OPEC+ ülkeleri, üretim kotalarını gözden geçirmeye hazır olduklarını açıklasa da, özellikle Suudi Arabistan ve Rusya'nın koordinasyonu belirsizliğini koruyor.
Asya'da Çin'in ekonomik toparlanma sinyalleri ve Hindistan'ın artan petrol talebi de fiyatları destekleyen faktörler arasında. Ancak yatırımcılar, ABD Merkez Bankası'nın (Fed) faiz politikasına odaklanmış durumda. Güçlü dolar ve yüksek faiz oranları, petrol gibi emtiaların cazibesini azaltabileceği için piyasalar iki yönlü bir sıkışma yaşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, petrol ihtiyacının büyük bölümünü ithal eden bir ülke olarak, petrol fiyatlarındaki artıştan doğrudan etkileniyor. Artan enerji maliyetleri cari açığı büyütebilir ve enflasyonu tetikleyebilir. Ayrıca, Ortadoğu'da istikrarsızlık, Türkiye'nin bölgesel ticaret ve enerji koridorları projelerini olumsuz etkileyebilir. Türkiye, İran ve Körfez ülkeleriyle dengeli ilişkiler yürütmeye çalışırken, çatışmanın büyümesi halinde güvenlik riskleriyle de karşı karşıya kalabilir. Bu nedenle Ankara, diplomatik girişimlerle gerilimi düşürmeye çalışmaktadır.
