Brent ham petrolün varil fiyatı, Basra Körfezi'nden arzın toparlanması ve jeopolitik risk priminin azalmasıyla, Şubat sonu İran krizi öncesindeki seviyesinin altına geriledi. Petrol piyasaları, İran'ın askeri operasyonları ve Hürmüz Boğazı'ndaki gerginlikler nedeniyle Mart ayında zirve yapmış; ancak son haftalarda Suudi Arabistan, BAE ve Kuveyt'in üretim artışlarıyla arz endişeleri hafiflemişti. Analistler, fiyatların savaş öncesi seviyelere dönmesini, küresel resesyon korkularının da etkisiyle talep beklentilerinin zayıflamasına bağlıyor. Bu durum, net petrol ithalatçısı konumundaki Türkiye için cari açık ve enflasyon açısından olumlu bir sinyal olarak değerlendiriliyor.
Petrol fiyatı ne kadar düştü?
Brent petrol, Cuma günü Londra merkezli ICE Futures Europe borsasında varil başına 71,80 dolara kadar gerileyerek, 23 Şubat'ta kaydedilen 72,48 dolar seviyesinin altına indi. Bu, İran'ın ABD üslerine yönelik misilleme saldırısı sonrası fiyatların 85 doları aştığı Mart başındaki zirveden yaklaşık yüzde 15'lik bir düşüş anlamına geliyor. Suudi Arabistan'ın günlük 500 bin varil ek üretim kararı ve BAE'nin kendi kotasını doldurması, piyasadaki daralma endişesini büyük ölçüde giderdi. Öte yandan, Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) küresel talep büyümesini 2024 için günde 1,2 milyon varil olarak tahmin etmesi, arz fazlası olasılığını gündeme getirdi.
Küresel piyasalar ve jeopolitik denklem
Petrol fiyatlarındaki bu gerileme, yalnızca OPEC+ ülkelerinin üretim hamleleriyle değil, aynı zamanda ABD'nin İran'a yönelik yaptırımları gevşetme sinyaliyle de ilişkilendiriliyor. Washington'ın, nükleer müzakerelerin yeniden başlaması koşuluyla İran ihracatına kısmi izin vermeye hazırlandığı konuşuluyor. Bu, İran'ın günlük 1,5 milyon varil olan ihracatını artırabileceği anlamına geliyor. Ancak İsrail ve Suudi Arabistan'ın bu adıma itiraz ettiği belirtiliyor. Ayrıca, Çin'deki ekonomik yavaşlama ve Avrupa'da beklenenden düşük sanayi üretimi, talebin zayıfladığına işaret ediyor. UBS Group analistleri, fiyatların yıl sonuna kadar 70-80 dolar bandında kalmasını bekliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, ham petrol ve doğalgaz ithalatında büyük oranda dışa bağımlı bir ülke. Brent petrolün 72 doların altına inmesi, Türkiye'nin enerji faturasını ve dolayısıyla cari işlemler açığını doğrudan olumlu etkileyecek bir gelişmedir. Akaryakıt fiyatlarına yansımasıyla birlikte enflasyon üzerinde de aşağı yönlü bir baskı oluşturabilir. Bununla birlikte, bölgede İran, Irak ve Rusya gibi alternatif tedarikçilerle ilişkileri dengeleyen Türkiye, petrol fiyatlarındaki düşüşten enerji diplomasisinde de avantaj sağlayabilir. Ancak talebin canlanması veya yeni bir jeopolitik kriz, bu olumlu tabloyu hızla tersine çevirebilir.
