ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, ordudaki ‘uyanık’ (woke) düşünceyle mücadele kapsamında siyahi ve kadın subayların terfilerini bloke ettiği iddia edilen bir hamleye imza attı. Pentagon’daki kaynaklara göre, bu karar doğrultusunda sekiz Donanma kaptanının amiralliğe yükselmesi durduruldu. Söz konusu subayların büyük bölümünün siyahi veya kadın olduğu belirtiliyor. Hegseth’in bu adımı, Çeşitlilik, Eşitlik ve Kapsayıcılık (DEI) politikalarına karşı yürüttüğü kampanyanın bir parçası olarak görülüyor. ABD ordusunda son yıllarda artan DEI karşıtı söylemler, Başkan Donald Trump’ın ikinci döneminde daha da belirgin hale gelmişti.
Gelişmenin arka planı: DEI karşıtı dalga
Pete Hegseth, Trump yönetiminin ilk günlerinden itibaren ordudaki DEI programlarını hedef alan açıklamalar yapmıştı. Hegseth, geçmişte yaptığı bir konuşmada “Ordumuzun savaşma kabiliyetini zayıflatan bu ideolojik saçmalıklara son vereceğiz” ifadelerini kullanmıştı. Yeni savunma bakanı, terfi süreçlerinde liyakatın esas alınması gerektiğini savunurken, eleştirmenler bu hamlelerin ordudaki çeşitliliği azaltacağını ve yetenekli subayların kariyerlerini olumsuz etkileyeceğini öne sürüyor. Özellikle Donanma’da yaşanan bu son olay, Hegseth’in söylemlerinin somut bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Pentagon’daki kaynaklar, bloke edilen kaptanların arasında savaş deneyimi yüksek, başarılı subaylar olduğunu ve kararın tamamen siyasi saiklerle alındığını iddia ediyor.
ABD ordusunda DEI politikaları, Obama döneminde hız kazanmış, Trump’ın ilk döneminde ise sık sık eleştirilmişti. Biden yönetimi bu politikaları yeniden canlandırmış olsa da, Trump’ın ikinci kez göreve gelmesiyle birlikte DEI karşıtı söylemler yeniden güç kazandı. Hegseth’in bu hamlesi, Kongre’deki Demokrat milletvekillerinin tepkisini çekti. Temsilciler Meclisi Silahlı Hizmetler Komitesi üyesi Adam Smith, “Bu, ordumuzun yetenek havuzunu daraltan, ayrımcı bir uygulamadır” dedi.
Bölgesel ve küresel boyut: ABD ordusunda dönüşüm sinyalleri
Hegseth’in bu adımı, sadece ABD iç siyasetini değil, aynı zamanda küresel güvenlik dengelerini de etkileyebilecek bir nitelik taşıyor. ABD ordusu, dünya genelinde birçok ülkede askeri varlık gösteriyor ve NATO gibi ittifaklarda kilit rol oynuyor. Ordudaki çeşitlilik politikalarının geriletilmesi, özellikle müttefik ülkelerde ABD’nin yumuşak gücüne yönelik algıyı değiştirebilir. Avrupalı diplomatlar, bu tür kararların ABD’nin uluslararası itibarına zarar verebileceği uyarısında bulunuyor. Öte yandan, Çin ve Rusya gibi rakip ülkeler, ABD ordusundaki bu tür iç tartışmaları kendi lehlerine kullanma potansiyeline sahip. Çin devlet medyası, konuyu “ABD emperyalizminin çürümesi” olarak yorumlarken, Rus yetkililer ise NATO’nun güvenilirliğini sorgulamaya başladı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD Savunma Bakanlığı’ndaki bu gelişme, Türkiye’nin NATO içindeki konumunu doğrudan etkilemese de, ittifakın gelecekteki işleyişine dair ipuçları veriyor. ABD ordusunda çeşitlilik karşıtı politikaların güç kazanması, Türkiye gibi farklı kültürel ve askeri geleneklere sahip müttefiklerle uyum sorunları yaratabilir. Ayrıca, ABD’nin kendi ordusunda liyakat-çeşitlilik dengesini yeniden tanımlaması, gelecekteki ortak tatbikat ve eğitim programlarında farklı yaklaşımlara yol açabilir. Türkiye, kendi savunma sanayii ve askeri reformları açısından bu dönüşümü yakından izlemeli; ABD’nin iç siyasi dalgalanmalarının NATO’nun caydırıcılığına etkisini değerlendirmelidir.
