Peru, pazar günü yapılacak cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci turunda siyasi yelpazenin iki ucu arasında bir tercihe gidiyor. On yılda dokuzuncu cumhurbaşkanını seçecek olan ülkede, 1990'ların otoriter lideri Alberto Fujimori'nin kızı Keiko Fujimori ile solcu kongre üyesi Pedro Castillo yarışıyor. Seçim, derin siyasi kriz ve sosyal hoşnutsuzluğun gölgesinde geçiyor. Anketler başa baş bir mücadeleye işaret ederken, seçmenlerin önemli bir kısmı her iki adaya da mesafeli duruyor.
Gelişmenin arka planı
Peru son yıllarda siyasi istikrarsızlıkla sarsılıyor. 2016'dan bu yana dört farklı cumhurbaşkanı görev yaptı; bunlardan ikisi görevden alındı, biri istifa etti. Mevcut cumhurbaşkanı Francisco Sagasti, geçici olarak görevi devralmıştı. Nisan ayında yapılan ilk turda hiçbir aday yüzde 50 barajını geçemedi. Castillo yüzde 19, Fujimori ise yüzde 13 oy aldı. İkinci turda ise Fujimori'nin oylarını artırması bekleniyor ancak Castillo'nun kırsal ve yoksul kesimlerdeki güçlü desteği ona avantaj sağlıyor.
Keiko Fujimori, babası Alberto Fujimori'nin 1990-2000 yılları arasındaki sert yönetimini temsil ediyor. Alberto Fujimori, insan hakları ihlalleri ve yolsuzluktan hüküm giymiş durumda. Keiko Fujimori ise 2011 ve 2016 seçimlerinde de başkan adayı olmuş ancak kaybetmişti. Kendisi şu anda yolsuzluk soruşturması altında. Pedro Castillo ise öğretmen sendikası lideri olarak tanınıyor; devletçi bir ekonomi, madencilik şirketlerine daha yüksek vergiler ve yeni bir anayasa vaat ediyor.
Bölgesel veya küresel boyut
Peru, Latin Amerika'nın en hızlı büyüyen ekonomilerinden biri olmasına rağmen, gelir dağılımındaki adaletsizlik ve yolsuzluk toplumsal huzursuzluğu artırıyor. Covid-19 salgını, Peru'nun dünyada en yüksek ölüm oranlarından birine sahip olmasına neden oldu. Bu durum, mevcut siyasi sisteme duyulan güveni daha da zedeledi. Seçim sonucu, bölgedeki diğer ülkeler için de önem taşıyor. Castillo'nun zaferi, Şili ve Bolivya'daki sol dalgayı güçlendirebilirken, Fujimori'nin kazanması sağ bloku bir arada tutacak. Ayrıca Peru, dünyanın ikinci büyük bakır üreticisi; seçim sonucunun madencilik politikalarına etkisi küresel piyasalarda yakından izleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Peru, Türkiye'nin Latin Amerika'da önemli ticari ortaklarından biridir. 2020 yılında iki ülke arasındaki ticaret hacmi 250 milyon dolar civarındaydı. Seçim sonucu, özellikle madencilik ve tarım sektörlerindeki işbirliklerini etkileyebilir. Castillo'nun ekonomi politikaları, Türk şirketlerinin yatırım ortamını değiştirebilir. Ayrıca Peru'daki siyasi istikrarsızlık, Türkiye'nin bölgedeki diplomatik ve ekonomik angajmanı açısından dikkate alınması gereken bir faktördür. Şu an için doğrudan bir etki beklenmemekle birlikte, Latin Amerika'daki ideolojik kaymalar Türkiye'nin çok yönlü dış politikası bağlamında izlenmelidir.
