Peru'nun güneyinde yer alan ve 844 milyon dolarlık yatırımla hayata geçirilmesi planlanan derin su limanı projesi, başta Çin olmak üzere birçok ülkeden yatırımcının ilgisini çekiyor. Bölge valisi, pazartesi günü yaptığı açıklamada, hükümetin projeyi yurt dışında tanıtmaya başladığını belirterek, "Birçok şirket bize yaklaştı. ABD, Çin ve Hindistan'dan yatırımcılarımız var" dedi. Proje, başkent Lima'nın kuzeyindeki Chancay limanına alternatif olarak lanse ediliyor.
Projenin arka planı ve jeopolitik önemi
Peru, Pasifik kıyısındaki stratejik konumuyla Güney Amerika'nın Asya ile ticaretinde kilit bir rol oynuyor. Ülkenin güneyinde inşa edilmesi planlanan liman, özellikle madencilik ve tarımsal ihracat için önemli bir çıkış kapısı olacak. Projenin maliyeti 844 milyon dolar olarak açıklandı ve bölgesel kalkınma için büyük bir fırsat olarak görülüyor. Ancak asıl dikkat çeken nokta, limanın Chancay'a alternatif olarak sunulması. Zira Chancay limanı, Çinli COSCO Shipping tarafından inşa ediliyor ve 2024 sonunda faaliyete geçmesi bekleniyor. ABD, Chancay limanının Çin'in bölgedeki artan etkisinin bir parçası olduğunu düşünüyor. Bu nedenle Peru'nun güneyindeki yeni liman projesi, ABD ve diğer Batılı ülkeler için Çin'in etkisini dengeleyebilecek bir seçenek olarak değerlendiriliyor.
Bölge valisi, yatırımcılar arasında ABD, Çin ve Hindistan'dan şirketlerin bulunduğunu söyledi. Bu çeşitlilik, Peru hükümetinin tek bir ülkeye bağımlı kalmak istemediğini gösteriyor. Ayrıca projenin finansmanı ve işletmesi konusunda henüz resmi bir anlaşma sağlanmış değil. Lima yönetimi, projeyi uluslararası yatırımcılara tanıtmak için roadshow düzenliyor. Limanın inşa edileceği bölge, Peru'nun güneyindeki Arequipa veya Moquegua gibi liman kentlerine yakınlığıyla biliniyor. Bu bölge, aynı zamanda ülkenin en büyük bakır madenlerine ev sahipliği yapıyor. Dolayısıyla liman, maden ihracatında lojistik maliyetleri düşürecek.
Bölgesel ve küresel boyut
Çin'in Güney Amerika'daki liman yatırımları son yıllarda hız kazandı. Chancay limanı, Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi'nin bir parçası olarak görülüyor ve Asya ile Güney Amerika arasında doğrudan ticaret hattı oluşturmayı hedefliyor. ABD ise bu gelişmeyi endişeyle izliyor. Washington, Çin'in bölgedeki ekonomik ve stratejik nüfuzunu dengelemek için alternatif projeleri destekliyor. Peru'nun güneyindeki liman projesi, ABD'nin bu stratejisiyle örtüşüyor. Ancak Çinli şirketlerin de projeye ilgi göstermesi, rekabetin karmaşık bir hal aldığını gösteriyor. Hindistan'ın da yatırımcılar arasında yer alması, bölgesel güçlerin Latin Amerika'da daha fazla söz sahibi olma çabası olarak yorumlanabilir.
Peru, son yıllarda siyasi istikrarsızlıklarla boğuşuyor. Ancak hükümet, altyapı yatırımlarını ekonomik büyümenin anahtarı olarak görüyor. Liman projesi, ülkenin ihracat kapasitesini artırarak ekonomik toparlanmaya katkı sağlayabilir. Aynı zamanda bölgesel kalkınmayı destekleyerek güneydeki yoksulluğu azaltabilir. Ancak projenin çevresel ve sosyal etkileri de tartışılıyor. Yerel topluluklar, liman inşaatının balıkçılık ve tarım faaliyetlerini olumsuz etkileyebileceğinden endişe ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Peru'daki liman projesi, doğrudan Türkiye'yi ilgilendirmese de küresel ticaret dengeleri açısından dolaylı etkileri olabilir. Çin'in Latin Amerika'daki artan etkinliği, küresel tedarik zincirlerinde rekabeti artırıyor. Türkiye, Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi'nde önemli bir orta koridor ülkesi olarak, bu tür projelerde işbirliği fırsatları arayabilir. Ayrıca Türk inşaat şirketleri, Latin Amerika'daki altyapı projelerinde yer alarak deneyim kazanabilir. Ancak Türkiye'nin bölgedeki varlığı sınırlı olduğundan, projenin doğrudan bir etkisi beklenmiyor. Yine de ABD-Çin rekabetinin Latin Amerika'ya yayılması, Türkiye'nin dış politikada denge gözetmesini gerektirebilir.
