ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), Kongre'ye gönderdiği bir yazıda, İran ile olası bir savaş ve diğer acil savunma harcamaları için 80 milyar dolarlık ek bütçe talebinde bulundu. Wall Street Journal'ın (WSJ) haberine göre, talep, ABD'nin İsrail ile birlikte 28 Şubat'ta başlattığı çatışmanın tam maliyetinin Kongre'de henüz netleşmediği bir dönemde geldi. Pentagon yetkilileri, bu fonun İran'a yönelik askeri operasyonlar, füze savunma sistemlerinin güçlendirilmesi ve bölgedeki müttefiklere lojistik destek sağlanması için kullanılacağını belirtti. Talep, ABD Başkanı'nın ulusal güvenlik öncelikleri doğrultusunda hazırlanmış olup, özellikle Orta Doğu'da artan gerilimlerin ardından geldi.
Arka plan: Artan gerilim ve maliyet belirsizliği
ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta başlattığı operasyon, İran'ın nükleer programına ve bölgesel milis güçlerine yönelikti. Operasyonun başlangıcından bu yana, tam maliyetin ne olacağı Kongre'de sorgulanıyordu. Pentagon'un 80 milyar dolarlık talebi, sadece doğrudan askeri harcamaları değil, aynı zamanda istihbarat toplama, siber savunma ve tahrip olan altyapının onarımını da kapsıyor. Yetkililer, bu bütçenin 2025 mali yılı için geçici olduğunu ve operasyonun uzaması halinde ek talepler gelebileceğini ifade etti. Ayrıca, bazı Demokrat senatörler, bu büyüklükte bir harcamanın ABD'nin iç hizmet bütçesini (eğitim, sağlık, altyapı) etkileyeceği endişesini dile getirdi. Pentagon ise ulusal güvenliğin öncelikli olduğunu savunuyor.
Bölgesel ve küresel boyut
80 milyar dolarlık talep, ABD'nin Orta Doğu'ya askeri angajmanının derinleştiğini gösteriyor. Bu durum, İran'ın müttefikleri (Rusya ve Çin) ile ABD arasındaki gerilimi daha da tırmandırabilir. Uzmanlar, bu bütçenin onaylanması halinde İran'ın bölgedeki vekil güçleri aracılığıyla misilleme yapabileceğini belirtiyor. Ayrıca, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ABD müttefiklerinin de dolaylı olarak etkilenmesi bekleniyor. Öte yandan, Avrupa ülkeleri, ABD'nin bu kadar büyük bir harcama yapmasının NATO içinde dengesizlik yaratacağını düşünüyor. Çin ise bölgedeki enerji arzı üzerinden bu gelişmeyi yakından izliyor. Küresel petrol fiyatlarında olası bir artış, dünya ekonomisini etkileyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin İran'a yönelik bu kapsamlı askeri hamlesi, Türkiye için doğrudan bir güvenlik riski oluşturuyor. Türkiye, İran ile uzun bir kara sınırı paylaştığı için, olası bir savaşta sığınmacı akını ve sınır ötesi çatışma sıçraması riskiyle karşı karşıya kalabilir. Ekonomik olarak ise, İran’a yönelik yaptırımların derinleşmesi ve bölgede enerji fiyatlarının yükselmesi, Türkiye'nin enerji ithalatını olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, ABD'nin bölgede askeri varlığını artırması, Türkiye'nin Irak ve Suriye'deki terörle mücadele operasyonlarını dolaylı olarak etkileyebilir. Türkiye, bu krizde diplomatik çözümü öncelikli tuttuğu için, ABD ve İran arasında ara bulucu rolü oynama potansiyeline sahip olsa da, dengeli bir dış politika izlemesi hayati önem taşıyor.
