Pentagon, İran destekli milislerin Ocak 2024'te Ürdün'deki bir ABD üssüne düzenlediği insansız hava aracı saldırısında iki Amerikan askerinin öldüğünü doğrulamıştı. Ancak New York Times'ın üst düzey ABD'li yetkililere dayandırdığı yeni bir rapora göre, saldırıda onlarca asker daha yaralandı ve bu yaralanmalar Pentagon tarafından kasıtlı olarak kamuoyundan gizlendi. İsminin açıklanmaması kaydıyla konuşan yetkililer, yaralı sayısının 40'ın üzerinde olduğunu ve bazı askerlerin travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) gibi psikolojik rahatsızlıklar yaşadığını belirtti. Ayrıca saldırıda en az altı helikopterin kullanılamaz hale geldiği kaydedildi. Pentagon'un bu bilgileri neden gizlediği ise henüz netlik kazanmış değil.
Gelişmenin arka planı
İran destekli milislerin 28 Ocak 2024'te Ürdün-Suriye sınırındaki Tower 22 adlı ABD üssüne düzenlediği saldırı, İsrail-Hamas savaşının ardından bölgede tırmanan gerilimin bir parçasıydı. Saldırıda ilk resmi açıklamalarda üç askerin öldüğü, 34'ünün ise yaralandığı belirtilmişti. Ancak yaralı sayısının daha sonra 40'ı geçtiği ve yaralanmaların beyin sarsıntısı, kafa travması ve şarapnel yaraları gibi çeşitli türlerde olduğu ortaya çıktı. New York Times, beş savunma yetkilisinin ifadelerine dayanarak Pentagon'un yaralı sayısını sürekli olarak düşük gösterdiğini ve helikopter hasarlarını rapor etmediğini yazdı. Yetkililerden biri, "Bu tür bilgilerin gizlenmesi, askerlerin sağlığı ve moraline zarar veriyor" dedi.
Pentagon'dan yapılan ilk açıklamada sadece ölü sayısına odaklanılırken, yaralılarla ilgili detayların "operasyonel güvenlik" gerekçesiyle paylaşılmadığı ifade edilmişti. Ancak eleştirmenler, bu açıklamanın şeffaflık ilkesine aykırı olduğunu ve halkın savaşın gerçek maliyetini bilmesi gerektiğini savunuyor. Saldırının ardından ABD, İran destekli gruplara karşı Irak ve Suriye'de misilleme saldırıları düzenlemişti.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu olay, ABD'nin Orta Doğu'daki askeri varlığının ve İran ile yaşanan gerilimin boyutunu bir kez daha gözler önüne seriyor. İsrail-Hamas savaşının başlamasından bu yana bölgede ABD üslerine yönelik saldırılar artmış, Yemen'deki Husiler Kızıldeniz'de ticari gemilere saldırılar düzenlemişti. ABD'nin İran'ı doğrudan sorumlu tutması, iki ülke arasındaki gerilimi daha da tırmandırma riski taşıyor. Ayrıca, Pentagon'un yaralı sayılarını gizlemesi, askeri operasyonların maliyetinin halktan saklanmasına yönelik eleştirileri beraberinde getiriyor. Bu durum, ABD iç siyasetinde de tartışma yaratmış durumda; özellikle 2024 başkanlık seçimleri öncesinde yönetimin askeri maceraları gizlemekle suçlanmasına yol açabilir.
Öte yandan, İran'ın bölgedeki vekil güçler aracılığıyla ABD hedeflerine saldırması, Tahran'ın caydırıcılık stratejisini sürdürdüğünü gösteriyor. ABD'nin misilleme saldırıları ise geniş bir çaplı savaşa dönüşmese de, bölgesel istikrarsızlığı derinleştiriyor. Uluslararası toplum, tarafları itidale çağırırken, olayın Ortadoğu'da yeni bir kriz dalgasına yol açmasından endişe ediliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-İran geriliminin tırmanması, Türkiye'nin güvenlik ortamını doğrudan etkileyen bir faktördür. Türkiye, İran sınırında artan gerilim ve Irak'taki ABD varlığının neden olduğu istikrarsızlıktan endişe duymaktadır. Pentagon'un yaralı sayılarını gizlemesi, askeri şeffaflık ve ittifak güvenilirliği açısından sorgulanması gereken bir durumdur. Türkiye, NATO müttefiki olarak ABD'nin bölgedeki askeri operasyonlarının sonuçlarına karşı her zaman dikkatli olmuştur. Bu olay, Ankara'nın İran'la sınır güvenliği ve göç gibi konularda işbirliği yaparken, ABD'nin bölgedeki varlığından kaynaklanan riskleri de hesaba katması gerektiğini göstermektedir. Ayrıca, Türkiye'nin Irak ve Suriye'deki PKK varlığına karşı yürüttüğü operasyonlar, bu tür gerilimlerden doğrudan etkilenebilir.
