ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), orduda resmi olarak tanınan dini inançlar listesinde değişikliğe giderek beş inancı listeden çıkardı. Ancak askerlerin, bu inançları kimlik künyelerinde (dog tag) belirtmeye devam edebileceği bildirildi. Karar, dini özgürlükler ve orduda çeşitlilik konularında yeni bir tartışma başlattı.
Listeden Çıkarılan İnançlar ve Gerekçe
Pentagon'un yayımladığı güncellenmiş yönergeye göre, resmi tanınan dini inançlar arasından çıkarılan beş inanç şunlar: Reformcu Yahudilik (Reform Judaism), Hümanist Yahudilik (Humanistic Judaism), Hristiyan Bilim (Christian Science), Üniteryen Evrenselcilik (Unitarian Universalism) ve Uluslararası Krişna Bilinci Derneği (ISKCON). Bu inançlar, daha önce 2017 yılında dönemin Savunma Bakanı Jim Mattis tarafından listeye eklenmişti. Pentagon, kararın gerekçesi olarak inançların 'orduda temsil edilme kriterlerini' karşılamadığını öne sürdü. Resmi tanınma, bir dinin orduda din hizmetleri sağlayıcısı (vaiz, papaz vb.) bulundurmasına ve belirli lojistik destek almasına olanak tanıyor. Pentagon sözcüsü yaptığı açıklamada, listenin periyodik olarak gözden geçirildiğini ve güncellendiğini, bunun 'idari bir düzenleme' olduğunu söyledi.
Asker Künyeleri ve Dini Özgürlükler Tartışması
Kararın en dikkat çekici yanı, askerlerin bu inançları resmi olarak tanınmasa bile kimlik künyelerinde belirtebilmesi. Ordu kaynakları, künyelerdeki 'din' alanının kişisel tercihe bağlı olduğunu ve herhangi bir din veya inanç sisteminin yazılabileceğini belirtti. Bu uygulama, dini özgürlükler savunucuları tarafından olumlu karşılanırken, bazı gruplar listeden çıkarmanın sembolik bir dışlama olduğunu savunuyor. Amerikan Sivil Özgürlükler Birliği (ACLU) konuyla ilgili yaptığı açıklamada, 'Ordunun dini çeşitliliği tanıması önemlidir. Bu karar, azınlık inançlarının orduda görünürlüğünü azaltma riski taşıyor' ifadelerini kullandı. Diğer yandan, muhafazakar gruplar kararı 'gereksiz bir dini çeşitlilik envanteri' olarak nitelendirerek destekledi. Pentagon'un bu adımı, ABD ordusunun dini manzarasındaki değişimi de yansıtıyor. Son yıllarda orduda kendini 'dinsiz' veya 'manevi ama bağlı olmayan' olarak tanımlayanların sayısı artsa da, Hristiyanlık hâlâ en yaygın inanç.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Pentagon'un bu kararı doğrudan Türkiye'yi ilgilendirmese de, ABD ordusunun iç işleyişindeki dini çeşitlilik politikaları, Türk-Amerikan ilişkilerinde özellikle Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ) gibi konularda zaman zaman gündeme gelmiştir. ABD ordusunun dini gruplara yaklaşımı, Türkiye'nin ulusal güvenlik endişeleri bağlamında takip edilmesi gereken bir konudur. Ayrıca, ABD'de dini özgürlükler konusundaki bu tür tartışmalar, küresel ölçekte laiklik ve dini çoğulculuk dengelerini etkileyebilir; Türkiye gibi laik ama Müslüman çoğunluklu bir ülke için bu denge, kendi iç politikasında da önemli bir referans noktasıdır.
