ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, Avrupa'daki Amerikan askeri varlığının kapsamlı bir gözden geçirilmeye tabi tutulacağını açıkladı. Bakan, incelemenin altı aya kadar süreceğini ve Kongre ile istişareler içereceğini belirtti. Hegseth, NATO müttefiklerine yönelik sert eleştirilerde bulunarak, ittifakın savunma harcamaları ve stratejik öncelikler konusunda yetersiz kaldığını ifade etti. Bu hamle, ABD'nin Avrupa güvenlik mimarisine yaklaşımında önemli bir değişimin sinyali olarak yorumlanıyor.
Gözden Geçirmenin Arka Planı ve Kapsamı
Pentagon Sözcüsü John Kirby, incelemenin Avrupa'daki tüm askeri birliklerin konuşlanma düzenini, lojistik altyapısını ve müttefiklerle koordinasyon mekanizmalarını kapsayacağını duyurdu. Hegseth, geçen hafta Brüksel'deki NATO savunma bakanları toplantısında yaptığı konuşmada, “Artık eski alışkanlıklarla devam edemeyiz. Müttefiklerimizin sorumluluklarını yerine getirmesi gerekiyor” dedi. ABD'nin Avrupa'da yaklaşık 100 bin askeri bulunuyor ve bu gücün büyük kısmı Almanya, İtalya ve İngiltere'de konuşlanmış durumda.
Karar, Rusya'nın Ukrayna'daki savaşının devam ettiği ve Avrupa güvenlik ortamının giderek karmaşıklaştığı bir döneme denk geliyor. Uzmanlar, incelemenin sonucunda bazı birliklerin geri çekilebileceği veya Doğu Avrupa'ya kaydırılabileceği yorumunu yapıyor. Hegseth, “Mevcut konuşlanma modeli Soğuk Savaş sonrası koşullara göre belirlenmişti. Şimdi yeni gerçekliklere uyum sağlamalıyız” ifadelerini kullandı.
NATO'ya Yönelik Eleştiriler ve Bölgesel Boyut
Hegseth, NATO'nun savunma harcamaları hedefi olan GSYİH'nın yüzde 2'si konusunda birçok üyenin hâlâ geride olduğunu vurguladı. “Yükü paylaşmak artık bir seçenek değil, zorunluluk” diyen bakan, Almanya ve Fransa gibi büyük ekonomilerin daha fazla katkı yapması gerektiğini söyledi. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada da, Avrupa'nın kendi güvenliğine daha fazla yatırım yapması gerektiği belirtildi.
Karar, Avrupa'da endişeyle karşılandı. Almanya Savunma Bakanı Boris Pistorius, “ABD'nin taahhütlerini sorgulaması, ittifakın birliğini zayıflatabilir” uyarısında bulundu. Fransa ise Avrupa savunma özerkliğinin güçlendirilmesi çağrısını yineledi. Polonya ve Baltık ülkeleri gibi Rusya'ya sınırı olan devletler ise ABD askerlerinin Doğu Avrupa'da kalıcı olarak konuşlanmasını talep ediyor. Bu inceleme, ABD'nin Avrupa'daki askeri varlığını azaltma ihtimali taşıdığı için bu ülkelerde tedirginlik yaratmış durumda.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Pentagon'un bu incelemesi, Türkiye'nin NATO içindeki konumunu ve savunma ilişkilerini doğrudan etkileyebilir. Türkiye, İncirlik Üssü gibi ABD askeri varlığına ev sahipliği yapan önemli bir müttefik. Gözden geçirme sonucunda ABD'nin Türkiye'deki varlığının azalması veya yeniden yapılandırılması, iki ülke arasındaki stratejik işbirliğini etkileyebilir. Ayrıca, ABD'nin NATO'ya yönelik eleştirileri, Türkiye'nin savunma harcamaları ve ittifak içindeki rolüne ilişkin tartışmaları yeniden gündeme getirebilir. Bölgesel olarak ise, ABD'nin Doğu Avrupa'ya kayması, Türkiye'nin güneyinde Suriye ve Irak'taki güç dengelerini değiştirebilir. Bu gelişme, Ankara'nın Washington ile savunma işbirliği stratejisini gözden geçirmesini gerektirebilir.
