ABD Kongre Bütçe Ofisi (CBO), Pentagon'un, Başkan Donald Trump'ın Ocak 2025'te imzaladığı 'Altın Kubbe' (Golden Dome) füze savunma sistemine ilişkin maliyet tahmini çalışmaları için kendilerine brifing verme taleplerini defalarca geri çevirdiğini bildirdi. CBO Ulusal Güvenlik Direktörü David Mosher, söz konusu tahminlerin Savunma Bakanlığı'nın (DoD) planlarına dayanmadığını, doğrudan Trump'ın başkanlık kararnamesi doğrultusunda hazırlandığını vurguladı.
Gelişmenin Arka Planı: 'Altın Kubbe' Projesi ve CBO'nun Rolü
CBO Direktörü David Mosher, Kongre üyelerine hitaben yaptığı açıklamada, kurumunun görevinin Trump'ın Ocak 2025'te yayımladığı icra emri doğrultusunda 'Altın Kubbe' sisteminin uygulanmasının maliyetini tahmin etmek olduğunu, bu nedenle DoD'nin kendi planlarını beklemediğini ifade etti. Mosher, "Pentagon'dan defalarca brifing talep ettik ancak bu taleplerimiz yanıtsız kaldı. Biz de elimizdeki kamuya açık bilgiler ve uzman görüşleriyle bir maliyet modeli oluşturduk" dedi.
'Altın Kubbe', Trump yönetiminin ABD'yi balistik füzeler, seyir füzeleri ve hipersonik tehditlere karşı korumayı hedefleyen kapsamlı bir füze savunma kalkanı projesi. Adını İsrail'in Demir Kubbe sisteminden alan proje, ABD'nin mevcut füze savunma mimarisinin çok ötesinde, uzay tabanlı sensörler ve önleyiciler de dahil olmak üzere yeni nesil bir sistem öngörüyor. Trump'ın Ocak 2025 tarihli başkanlık emri, Savunma Bakanlığı'na bu sistemi geliştirme ve konuşlandırma talimatı verirken, CBO'ya da maliyet analizi yapma görevi yüklemişti.
CBO'nun hazırladığı raporda, 'Altın Kubbe'nin beş yıllık maliyetinin 60 ila 80 milyar dolar arasında olabileceği, toplam maliyetin ise 200 milyar dolara ulaşabileceği tahmin ediliyor. Ancak bu rakamlar, Pentagon'un ihtiyaç duyduğu teknik detaylar ve operasyonel konseptler hakkında yeterli bilgiye sahip olunmadan hazırlandığı için eleştiriliyor. Mosher, "DoD ile iş birliği yapmamız, tahminlerimizin gerçekçiliğini artırırdı. Pentagon'un neden brifing vermekten kaçındığını anlamış değiliz" diye konuştu.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Füze Savunmasında Yeni Yarış
Pentagon'un CBO ile iş birliği yapmaması, kurumlar arası koordinasyon eksikliğini gözler önüne sererken, 'Altın Kubbe' projesinin ABD savunma politikasında yarattığı tartışmaları da derinleştiriyor. Uzmanlar, bu ölçekte bir füze savunma sisteminin maliyetinin yanı sıra teknolojik risklerinin de yüksek olduğunu, sistemin Çin ve Rusya'nın hipersonik füzelerine karşı ne kadar etkili olacağının belirsizliğini koruduğunu vurguluyor.
Öte yandan, 'Altın Kubbe' benzeri girişimler küresel olarak yankı buluyor. ABD'nin bu hamlesi, NATO müttefiklerinin kendi füze savunma kabiliyetlerini güçlendirme çabalarını da etkileyebilir. Özellikle Avrupa'da, Rusya'nın Kalibre ve İskender füzelerine karşı hava savunma sistemlerinin modernizasyonu gündemde. Aynı zamanda, İsrail'in Demir Kubbe'sinin başarısı, benzer sistemlerin diğer ülkelerde de yaygınlaşmasına ilham kaynağı oluyor.
Pentagon'un CBO'ya bilgi vermemesi, Kongre'nin denetim görevini zayıflatması açısından da endişe yaratıyor. Kongre üyelerinden bazıları, savunma harcamalarının şeffaflığını sorgulayarak, bu tür projelerin bütçe üzerindeki yükünün tam olarak anlaşılamadığını dile getiriyor. CBO'nun tahminleri, Kongre'nin bütçe kararları için kritik bir öneme sahip.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin 'Altın Kubbe' gibi devasa bir füze savunma projesi, küresel güvenlik dengelerini etkileyecek bir gelişme. Türkiye, NATO'nun füze savunma mimarisinde önemli bir konuma sahip; Kürecik'teki erken uyarı radarı bu sistemin bir parçası. ABD'nin yeni kalkanı, özellikle İran ve Rusya'nın füze tehditlerine karşı Türkiye'nin güvenlik hesaplarını dolaylı olarak etkileyebilir. Ancak projenin yüksek maliyeti ve savunma bütçelerine yansıması, NATO müttefikleri arasında yük paylaşımı tartışmalarını alevlendirebilir. Türkiye'nin yerli savunma sanayiindeki atılımları ve hava savunma sistemlerindeki bağımsızlık arayışı, bu tür küresel projelerin Ankara'yı doğrudan ilgilendirmediği ancak güvenlik mimarisinin şekillenmesinde rol oynadığı bir döneme işaret ediyor. Ankara, kendi çok katmanlı hava savunma sistemlerini geliştirirken, ABD'nin bu hamlesini yakından izlemek durumunda.
