ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), 2025 mali yılı bütçesinde 1,5 milyar dolarlık bir kaynak aktarımı (reprogramming) talebini Kongre'ye sundu. Bu kapsamda, öncelikli olarak yapay zeka (AI) merkezine ve yeni nesil MV-75 tiltrotor helikopter projesine fon ayrılması planlanıyor. Ayrıca, uluslararası terörle mücadele kapsamında yürütülen DEAŞ karşıtı eğitim programına ayrılan bütçenin bir kısmının da başka alanlara kaydırılacağı belirtiliyor. Talep, savunma harcamalarında teknolojik üstünlük ve geleceğin muharebe kabiliyetlerine öncelik verildiğini gösteriyor.
Bütçe Kaydırmasının Arka Planı
Pentagon'un bütçe yeniden programlama talebi, Savunma Bakanlığı'nın önceliklerini yeniden düzenleme çabasının bir parçası. Yapay zeka merkezine ayrılacak fon, askeri karar alma süreçlerinde yapay zeka kullanımını hızlandırmayı ve otonom sistemlerin geliştirilmesini desteklemeyi amaçlıyor. MV-75 tiltrotor ise ABD Ordusu'nun geleceğin uzun menzilli taarruz helikopteri programı kapsamında, dikey iniş-kalkış yapabilen ama sabit kanatlı uçak hızına ulaşabilen bir platform. Mevcut kaynakların bu iki kritik alana kaydırılması, ABD'nin Çin ve Rusya ile yaşadığı teknolojik rekabette geri kalmama isteğini yansıtıyor. Öte yandan, DEAŞ karşıtı eğitim programından yapılacak kesinti, ABD'nin Orta Doğu'daki angajmanını sorgulatan bir adım olarak yorumlanıyor. Söz konusu program, Irak ve Suriye'deki yerel güçlere eğitim ve danışmanlık sağlayarak DEAŞ'ın yeniden canlanmasını engellemeyi hedefliyordu. Bütçe kaydırması, bu programın etkinliğini azaltabilir ve bölgedeki güvenlik açığını derinleştirebilir.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD'nin savunma bütçesindeki bu kaydırma, küresel güç dengeleri açısından önemli sonuçlar doğurabilir. Yapay zeka ve yeni nesil hava platformlarına yapılan yatırımlar, ABD'nin askeri üstünlüğünü koruma çabasının bir göstergesi. Ancak DEAŞ karşıtı programdan fon çekilmesi, Orta Doğu'da istikrarın korunmasına yönelik taahhütlerin sorgulanmasına yol açabilir. Avrupa ve NATO müttefikleri, bu değişikliğin ittifak içindeki yük paylaşımına etkisini yakından izliyor. Ayrıca, yapay zeka merkezine aktarılacak kaynak, ABD'nin otonom silah sistemleri ve siber yeteneklerdeki liderliğini pekiştirebilir; bu da küresel bir yapay zeka silahlanma yarışını tetikleyebilir. Kongre'nin onay süreci, savunma sanayii ve teknoloji şirketleri için kritik bir dönemeç olacak.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin savunma bütçesindeki bu kaydırma, Türkiye'yi doğrudan etkileyebilecek unsurlar taşıyor. DEAŞ karşıtı eğitim programından yapılacak kesinti, Türkiye'nin sınır güvenliğini ve Suriye'nin kuzeyindeki dengeleri olumsuz etkileyebilir; PKK/YPG ile mücadelede iş birliği zayıflayabilir. Öte yandan, MV-75 tiltrotor projesi, Türkiye'nin insansız hava araçları ve yeni nesil helikopter ihtiyaçları açısından dolaylı bir rekabet unsuru. Yapay zeka merkezine aktarılacak fon, Türkiye'nin kendi savunma yapay zekası yatırımlarını hızlandırması için bir uyarı olabilir. ABD'nin önceliklerini teknolojiye kaydırması, Türkiye'nin de savunma sanayiinde yerlileşme ve yüksek teknoloji hamlelerine ağırlık vermesi gerektiğini gösteriyor.
