Philadelphia – Pennsylvania eyalet meclisi bütçeyi onaylamak için son dört güne girerken ve Philadelphia'nın Amerika'nın 250. kuruluş yıldönümü kutlamalarına sekiz gün kala, toplu taşıma savunucuları Independence Hall metro istasyonu önünde toplandı. Turistler dondurmalarını yalarken, SEPTA'nın (Güneydoğu Pennsylvania Ulaşım Otoritesi) finansal krizi ve eyaletin yıllardır süren erteleme alışkanlığı bir kez daha gündeme geldi. Vali Josh Shapiro'nın önerdiği bütçede toplu taşımaya 283 milyon dolar ek fon ayrılmasına rağmen, yasa koyucuların bu maddeyi yine son ana bırakması bekleniyor.
Kronikleşen Bütçe Açığı ve SEPTA'nın Kriz Yönetimi
SEPTA, pandemi sonrası yolcu sayısındaki düşüş ve artan işletme maliyetleri nedeniyle 2025 mali yılı için yaklaşık 240 milyon dolarlık bir bütçe açığıyla karşı karşıya. Otorite, açığı kapatmak için servis kesintileri, işten çıkarmalar ve ücret zamları gibi sert önlemler almak zorunda kalabilir. Ancak Pennsylvania yasama organı, bu krizi çözmek için yıllardır süren ademi merkeziyetçi yapısı ve siyasi anlaşmazlıklar nedeniyle somut adım atmaktan kaçınıyor. Eyaletin kırsal ve kentsel bölgeleri arasındaki görüş ayrılığı, toplu taşıma fonlamasını her bütçe döneminde kriz konusu haline getiriyor. Kırsal kesim temsilcileri, fonların banliyö ve kırsal alanlara da gitmesini isterken, Philadelphia ve çevresi acil durumların ele alınmasını talep ediyor.
Shapiro yönetimi, geçici bir çözüm olarak 283 milyon dolarlık ek ödenek önerse de, bu miktar SEPTA'nın uzun vadeli sürdürülebilirliği için yetersiz kalıyor. Ulaştırma yetkilileri, eyaletin toplu taşımaya yılda en az 800 milyon dolar daha fazla yatırım yapması gerektiğini belirtiyor. Aksi halde, Philadelphia'daki metro, otobüs ve banliyö tren hatları ciddi aksaklıklarla karşılaşabilir.
Küresel Emisyon Hedefleri ve Yerel Ulaşım Politikaları
Bu kriz, sadece Pennsylvania'nın değil, aynı zamanda iklim değişikliğiyle mücadele kapsamında toplu taşımaya yapılan yatırımların önemini bir kez daha ortaya koyuyor. ABD genelinde birçok eyalet, sera gazı emisyonlarını azaltmak amacıyla toplu taşıma ağlarını genişletmeye çalışırken, Pennsylvania'nın erteleme alışkanlığı eyaletin iklim hedeflerine ulaşmasını da zorlaştırıyor. Philadelphia, 2030'a kadar emisyonları %50 azaltma sözü vermiş durumda ancak SEPTA'nın finansal istikrarsızlığı bu hedefi tehdit ediyor. Uzmanlar, özel araç kullanımının artmasının trafik sıkışıklığı ve hava kirliliğini daha da kötüleştireceğini vurguluyor.
Öte yandan, bu durum federal düzeyde de yankı buluyor. Biden yönetiminin Altyapı Yasası kapsamında toplu taşımaya ayırdığı fonların bir kısmı, eyaletlerin eş finansman sağlaması şartına bağlı. Pennsylvania, bu federal kaynakları kullanabilmek için eyalet bütçesinde gerekli payı ayırmak zorunda. Aksi halde, milyarlarca dolarlık federal yatırım risk altına girecek.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Pennsylvania'nın toplu taşıma krizi, Türkiye'deki belediyelerin benzer sorunlarına ışık tutuyor. Özellikle büyükşehirlerde artan nüfus ve trafik yoğunluğu, toplu taşıma altyapısına sürekli yatırım yapılmasını zorunlu kılıyor. Türkiye'de de merkezi hükümet ile yerel yönetimler arasındaki bütçe paylaşımı, ulaşım projelerini sıkça sekteye uğratıyor. Ayrıca, iklim değişikliğiyle mücadele kapsamında emisyon azaltım hedefleri, Türkiye'nin de toplu taşıma yatırımlarını hızlandırmasını gerektiriyor. Pennsylvania örneği, sürdürülebilir ulaşım politikalarının sadece yerel değil, küresel bir mesele olduğunu ve siyasi irade olmadan başarıya ulaşamayacağını gösteriyor.
