Geçtiğimiz ay ana karaya bağlı bir Çin araştırma gemisi, Tayvan'ın doğusundaki Filipin Denizi'nde üç gün süren bir oşinografik araştırma gerçekleştirdi. Pekin yönetimi bu faaliyeti, sivil deniz yönetimini genişletme çabası olarak sunarken, uzmanlar gemide kullanılan teknolojinin askeri amaçlarla da kullanılabileceğine dikkat çekiyor. Özellikle denizaltı operasyonları için kritik olan su altı akıntıları, sıcaklık ve tuzluluk gibi verilerin toplanması, Çin'in bölgedeki denizaltı varlığını artırmaya hazırlandığı yorumlarına yol açtı.
Çin'in sivil-asker çift kullanımlı deniz araştırmaları
Çin devlet medyası, söz konusu araştırma gemisinin rutin bir bilimsel çalışma yürüttüğünü ve uluslararası hukuka uygun olduğunu belirtti. Ancak gemide kullanılan ekipmanların askeri versiyonları da bulunuyor. Oşinografik veriler, denizaltıların gizli seyri ve torpido atışları için hayati öneme sahip. Özellikle Çin'in Tayvan çevresindeki askeri faaliyetlerini son yıllarda artırması, bu tür araştırmaların salt bilimsel olmadığı yönündeki endişeleri güçlendiriyor.
ABD ve Japonya, Çin'in Doğu Çin Denizi ve Güney Çin Denizi'ndeki benzer çalışmalarını yakından izliyor. Pentagon, Çin'in denizaltı sayısını 2030'a kadar 70'e çıkarmayı hedeflediğini ve bu nedenle oşinografik veri toplamanın stratejik bir öncelik olduğunu değerlendiriyor. Filipin Denizi'nde yapılan son araştırma, Tayvan çevresindeki denizaltı koridorlarının haritalanmasına yönelik bir adım olarak yorumlanıyor.
Tayvan ve bölgesel güvenlik dengeleri
Tayvan yönetimi, Çin'in bu tür faaliyetlerini 'psikolojik savaş' olarak nitelendiriyor ve ada çevresindeki askeri baskıyı artırdığını belirtiyor. Çin ise Tayvan'ın kendisinin bir parçası olduğunu ve bu nedenle bölgedeki her türlü faaliyetin egemenlik hakları dahilinde olduğunu savunuyor. ABD ise Tayvan Boğazı ve çevresinde serbest seyrüsefer haklarını korumak için düzenli olarak deniz devriyesi yapıyor. Çin'in bu araştırması, ABD ve müttefikleri arasında endişe yaratırken, bölgede askeri bir çatışma riskini de gündeme taşıyor. Uzmanlar, Çin'in denizaltı yeteneklerini geliştirmesinin, özellikle Tayvan'ı denizden ablukaya alma kapasitesini artırabileceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Çin'in deniz araştırmaları, Asya-Pasifik'teki güç mücadelesinin bir parçasını oluşturuyor. Türkiye, Çin ile ekonomik ilişkilerini geliştirirken aynı zamanda NATO üyesi olarak ABD ve Avrupa ile ittifakını sürdürüyor. Bu dengenin korunması, Ankara'nın bölgesel krizlerden etkilenmemesi için önem taşıyor. Doğrudan bir etki olmasa da, Tayvan çevresindeki gerginlikler, küresel tedarik zincirlerini ve enerji hatlarını etkileyebilir. Türkiye, bu tür krizlere karşı hazırlıklı olmak ve diplomatik çözümleri desteklemek durumundadır. Ayrıca, Çin'in askeri teknoloji transferi konusunda Türkiye ile işbirliği yapma potansiyeli de bu bağlamda değerlendirilmelidir.
