Tayvan'da iktidardaki Demokratik İlerleme Partisi'nin (DPP) adayı olarak Taipei belediye başkanlığına aday gösterilen Puma Shen Pao-yang, Çin yönetimi tarafından 'Tayvan bağımsızlığını desteklemekle' suçlanarak kara listeye alınmış bir isim. İlk kez milletvekili seçilen ve sert çıkışlarıyla tanınan Shen, yıl sonunda yapılacak yerel seçimlerde mevcut belediye başkanı Chiang Wan-an ile yarışacak. Bu adaylık, adada Tayvan-Çin ilişkilerinin geleceği açısından kritik bir dönemeç olarak görülüyor.
Siyasi kariyeri ve adaylık süreci
Puma Shen, 2022'de Taipei'nin Wanhua bölgesinden milletvekili seçildi. Seçim kampanyasında 'Tayvan'ın bağımsız bir ülke olduğu' yönündeki söylemleriyle dikkat çekti. Çin, Shen'i 'ayrılıkçı' olarak nitelendirerek Tayvan'a yönelik yaptırım listesine ekledi. DPP'nin Taipei belediye başkan adayını belirleme sürecinde parti içi anketlerde öne çıkan Shen, mevcut başkan Chiang'ı 'Çin'e boyun eğmekle' suçluyor. Chiang ise Kuomintang (Çin Milliyetçi Partisi) üyesi olarak 'bir Çin' politikasını savunuyor.
Seçim anketleri, Chiang'ın popülaritesinin yüzde 55 civarında olduğunu gösterirken, Shen'in desteği yüzde 30'larda seyrediyor. Ancak Shen, genç seçmenler arasında daha fazla destek buluyor. Parti yetkilileri, Shen'in adaylığının DPP'nin bağımsızlık yanlısı tabanını harekete geçireceğini umuyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Tayvan'da yerel seçimler, Çin-Tayvan ilişkilerinde bir turnusol kağıdı işlevi görüyor. Çin, Taipei belediye başkanlığı seçimini 'Tayvan'ın Çin'in bir parçası olduğu' tezine destek olarak yorumluyor. Shen'in adaylığı, Pekin'in tepkisini çekmiş durumda; Çin Dışişleri Bakanlığı, 'ayrılıkçı girişimlere izin verilmeyeceği' uyarısında bulundu. ABD ise Tayvan'daki seçim sürecine müdahale etmeyeceğini açıklasa da, Senato'da Tayvan'ın savunmasını güçlendiren yasalar görüşülüyor. Bölge ülkeleri, Tayvan'da olası bir siyasi değişimin Çin-ABD gerilimini tırmandırabileceği endişesini taşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Tayvan seçimleri Türkiye'nin doğrudan dahil olmadığı bir konu olmakla birlikte, Çin-ABD rekabetinin tırmanması küresel güvenlik dengelerini etkileyebilir. Türkiye, 'Tek Çin' politikasını benimseyerek Tayvan'ı tanımıyor; ancak Çin'in artan baskısı ve ABD'nin Tayvan'a desteği, Ankara'nın dengeli dış politikasını zorlayabilir. Ayrıca, Tayvan'da yaşanacak bir kriz, tedarik zincirlerini (özellikle yarı iletkenler) vurarak Türk ekonomisini dolaylı yoldan etkileyebilir. Bu nedenle, gelişmelerin yakından izlenmesi stratejik önem taşıyor.
