Pekin yönetimi, ABD'li yasa koyucuların Çin'in gelişmiş yarı iletken çiplere ve çip üretim ekipmanlarına erişimini kısıtlama yönündeki son girişimlerine sert tepki gösterdi. Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, söz konusu kısıtlamaların küresel tedarik zincirlerinde "keyfi kesinti ve hasara" yol açacağı uyarısında bulundu. Bu açıklama, üç büyük AB'li ihracatçının Çin'e yönelik yeni ticari kısıtlamalarla karşı karşıya kalabileceğine dair raporların ardından geldi.
ABD'nin yarı iletken hamlesi ve Çin'in tepkisi
ABD Temsilciler Meclisi'nde kabul edilen yasa tasarısı, Çin'in yapay zeka ve askeri uygulamalarda kritik öneme sahip gelişmiş yarı iletkenlere erişimini daha da sınırlandırıyor. Tasarı, ABD'li şirketlerin Çin'e belirli çip türlerini ve çip üretim ekipmanlarını ihraç etmek için lisans almasını zorunlu kılıyor. Çin yönetimi bu adımı "teknolojik hegemonya" ve "haksız ticaret engeli" olarak nitelendirdi. Pekin, bu tür kısıtlamaların yalnızca Çin'in değil, aynı zamanda küresel yarı iletken endüstrisinin de istikrarını tehdit ettiğini savunuyor.
Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mao Ning, düzenlediği basın toplantısında, "ABD'nin bu eylemleri uluslararası ticaret kurallarını ihlal etmekte ve piyasa ekonomisinin temel ilkelerine aykırıdır" dedi. Mao, bu tür kısıtlamaların küresel tedarik zincirlerinde belirsizliğe yol açtığını ve tüm ülkelerin ekonomik çıkarlarına zarar verdiğini vurguladı.
Küresel yarı iletken pazarına olası etkileri
Yarı iletken endüstrisi, dünya ekonomisinin temel taşlarından biri haline geldi. Çin, küresel çip tüketiminin yaklaşık üçte birini oluşturuyor ve dünyanın en büyük yarı iletken ithalatçısı konumunda. ABD'nin uyguladığı kısıtlamalar, yalnızca Çin'in teknoloji firmalarını değil, aynı zamanda Güney Kore, Tayvan ve Japonya gibi çip üreticilerini de etkiliyor. Uzmanlar, bu kısıtlamaların küresel yarı iletken tedarik zincirinde kalıcı değişikliklere yol açabileceğini ve Çin'i kendi çip teknolojisini geliştirmeye itebileceğini belirtiyor.
Öte yandan, ABD'li teknoloji şirketleri de bu kısıtlamalardan olumsuz etkileniyor. Qualcomm, Intel ve NVIDIA gibi devler, Çin pazarına erişimlerinin kısıtlanması nedeniyle gelir kaybı riskiyle karşı karşıya. Bu durum, ABD'deki bazı iş çevrelerinin kısıtlamalara karşı çıkmasına neden oluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, yarı iletken tedarikinde büyük ölçüde ithalata bağımlı bir ülke. ABD-Çin arasındaki teknoloji savaşı, küresel çip arzında daralmaya yol açabilir. Bu durum, Türkiye'nin otomotiv, savunma sanayii ve elektronik gibi çip yoğun sektörlerini olumsuz etkileyebilir. Özellikle savunma sanayiinde yerli çip geliştirme çabaları hız kazanırken, dışa bağımlılığın azaltılması stratejik önem taşıyor. Ayrıca, Çin'in kendi çip ekosistemini kurma hedefi, orta vadede Türkiye için alternatif bir tedarik kaynağı oluşturabilir. Ancak kısa vadede, tedarik zincirindeki belirsizlikler Türk şirketlerini alternatif tedarikçiler aramaya itebilir.
