Pekin, ABD ile teknoloji yarışında kritik bir hamle yaparak süper bilgisayar gücünü önemli ölçüde artırmayı ve “token ekonomisi”ni destekleyen yeni politikalar açıklamayı planlıyor. Çin’in başkenti, 2024’ün ikinci yarısında 50.000 petaflops ek akıllı bilgi işlem gücü eklemeyi hedefliyor. Bu adım, Çin’in yapay zeka (AI) benimsemesini kritik sektörlerde hızlandırma stratejisinin bir parçası olarak görülüyor. Petaflops, bir bilgisayarın saniyede katrilyon işlem yapma kapasitesini ölçüyor ve bu ekleme, mevcut kapasiteyi önemli ölçüde artıracak.
Pekin’in süper bilgisayar hamlesi ve token ekonomisi
Pekin Belediyesi tarafından yayınlanan bir bildiriye göre, şehir 2025 yılına kadar toplam akıllı bilgi işlem gücünü 100.000 petaflops’a çıkarmayı planlıyor. Bu, Çin’in ABD ile teknolojik üstünlük mücadelesinde kritik bir adım olarak değerlendiriliyor. “Token ekonomisi” kavramı, veri ve dijital varlıkların kullanımını teşvik eden bir sistemi ifade ediyor; Pekin bu kapsamda veri alışverişi ve işlemleri için yeni düzenlemeler getirecek. Bildiride, bilgi işlem gücünün artırılmasının, özellikle büyük dil modelleri ve diğer AI uygulamalarının geliştirilmesine olanak sağlayacağı vurgulandı.
Pekin ayrıca, bilgi işlem kaynaklarının daha verimli kullanılmasını sağlamak için bir “bilgi işlem gücü takas platformu” kuracak. Bu platformun, şehirdeki çeşitli veri merkezleri ve AI şirketleri arasında kaynak paylaşımını kolaylaştırması bekleniyor. Çin hükümeti, “Token Ekonomisi” girişimi kapsamında blokzincir ve yapay zeka teknolojilerinin entegrasyonuna büyük önem veriyor. Uzmanlar, bu politikanın Çin’in veri egemenliği ve dijital altyapı hedefleriyle uyumlu olduğunu belirtiyor.
ABD ile rekabet ve küresel yansımalar
Pekin’in bu adımı, ABD ve Çin arasında yapay zeka alanındaki rekabetin giderek kızıştığı bir döneme denk geliyor. Washington yönetimi, Çin’in yarı iletken ve süper bilgisayar teknolojisine erişimini kısıtlayan yaptırımlar uygularken, Çin ise kendi teknolojik kapasitesini artırarak bu kısıtlamaları aşmayı hedefliyor. Ocak 2024’te ABD Ticaret Bakanlığı, Çin’e gelişmiş AI çipleri ve üretim ekipmanlarının ihracatını daha da sınırlayan yeni kurallar yayınlamıştı. Pekin ise bu hamleye, kendi çip üretimini ve bilgi işlem altyapısını hızlandırarak yanıt veriyor.
Çin’in “token ekonomisi” stratejisi, yalnızca Pekin’le sınırlı kalmayıp diğer büyük şehirlerde de uygulanmaya başlandı. Şanghay ve Shenzhen gibi teknoloji merkezlerinde de benzer politikalar hayata geçiriliyor. Global anlamda, bu gelişme yapay zeka teknolojilerinin ticarileşmesini ve veri ekonomisinin dönüşümünü hızlandırabilir. Ancak aynı zamanda, teknolojik ayrışma ve bloklar arası rekabetin derinleşmesine yol açma potansiyeli taşıyor. Batılı teknoloji şirketleri, Çin pazarına erişim konusunda giderek daha fazla engelle karşılaşırken, Çinli şirketler de yurt içi kaynaklara yöneliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye’nin yapay zeka ve dijital ekonomi stratejileri için dolaylı ancak belirleyici bir referans oluşturuyor. Çin ve ABD arasındaki teknoloji rekabeti, Türkiye’nin iki blok arasında denge politikası izlemesini zorlaştırabilir ve teknoloji tedarikinde çeşitlendirme ihtiyacını artırabilir. Türkiye’nin yapay zeka alanındaki hedefleri (Milli Yapay Zeka Stratejisi) göz önüne alındığında, süper bilgisayar altyapısına yatırım ve yerli çip geliştirme konularında Çin’in deneyimlerinden öğrenmesi mümkün. Öte yandan, ABD yaptırımlarının Türkiye’nin Çin’den teknoloji ithal etme potansiyelini sınırlaması riski bulunuyor. Türkiye’nin kendi süper bilgisayar projelerini (TÜBİTAK ULAKBİM gibi) hızlandırması ve yapay zeka ekosistemini güçlendirmesi, bu küresel rekabetten bağımsız hareket etme kabiliyetini artıracaktır.
