Amerika Birleşik Devletleri’nin Utah eyaleti, ünlü sosyetik Paris Hilton’ın ergenlik döneminde istismara uğradığını iddia ettiği Provo Canyon School adlı yatılı okulun lisansını iptal etti. Eyalet yetkilileri, okulun “müşterilere gerekli sağlık ve güvenlik hizmetlerini sağlamada başarısız olduğunu” belirterek, 3 Mart 2025 Pazartesi günü itibarıyla lisansın askıya alındığını duyurdu. Karar, okulun mevcut öğrencilerinin tahliyesi ve kurumun kapatılması sürecini başlatacak.
Gelişmenin arka planı: Yıllardır süren şikayetler ve soruşturmalar
Paris Hilton, 2020 yılında yayımladığı This Is Paris belgeselinde, Provo Canyon School’da kaldığı dönemde fiziksel ve psikolojik istismara maruz kaldığını anlatmıştı. Sosyetik isim, okulda zorla ilaç verildiğini, tecrit odalarına kilitlendiğini ve personel tarafından dövüldüğünü iddia etmişti. Hilton’ın açıklamaları, kurumun geçmişteki uygulamalarına yönelik kamuoyunda büyük bir tepki yaratmış ve Utah eyaletini harekete geçirmişti.
Utah Sağlık ve İnsan Hizmetleri Departmanı, 2023 yılından bu yana okul hakkında çok sayıda uyumsuzluk bildirimi almıştı. Eyalet yetkilileri, denetimlerde çocukların güvenliğini tehdit eden eksiklikler tespit ettiklerini ve okulun bu eksiklikleri gidermek için yeterli adım atmadığını açıkladı. Lisans iptali, kurumun “sürekli ve ciddi ihlaller” nedeniyle faaliyetlerine devam edemeyeceği anlamına geliyor.
Paris Hilton, lisans iptali kararını sosyal medya hesabından “Adalet yerini buldu” sözleriyle kutladı. Hilton, uzun yıllardır bu tür kurumlardaki istismar mağdurları için mücadele eden bir aktivist olarak da biliniyor. Sosyetik isim, 2021 yılında ABD Kongresi’nde de ifade vererek, “zorlu gençlik programları” olarak adlandırılan bu tesislerdeki suistimallerin son bulması için yasa tasarısı hazırlanmasını talep etmişti.
Bölgesel ve küresel boyut: ABD’de yatılı okullara yönelik baskı artıyor
Utah’daki bu karar, ABD genelinde özellikle “terapötik yatılı okul” ve “askeri tarzda disiplin okulu” olarak faaliyet gösteren kurumlara yönelik artan tepkilerin bir parçası. Son yıllarda bu tür okullarda istismar mağduru olduğunu söyleyen çok sayıda ünlü isim kamuoyu önüne çıktı. Bu olay, sektörde reform çağrılarını güçlendirirken, eyalet yönetimlerinin denetim mekanizmalarını sıkılaştırmasına yol açıyor.
Paris Hilton’ın vakası, sadece Utah’ta değil, dünya genelinde medyanın ilgisini çekti. Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Komitesi de benzer kurumlarda çocukların korunması için uluslararası standartların belirlenmesi gerektiğini vurguluyor. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde, kontrolsüz yatılı okulların çocuk işçiliği, insan ticareti ve cinsel istismar gibi riskler taşıdığı biliniyor.
Olay, aynı zamanda sosyal medyanın gücünü de gözler önüne seriyor. Hilton’ın belgeseli ve kampanyası, kamuoyu oluşturarak yasal süreçleri hızlandırdı. Uzmanlar, bu tür kurumlardaki mağdurların sesini duyurmak için dijital platformların kritik rol oynadığını belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye’de de benzer yatılı okul ve yurt skandalları yaşanmış, özellikle 2010’lu yıllarda bazı özel yurtlarda istismar iddiaları gündeme gelmişti. Bu haber, Türkiye’deki denetim mekanizmalarının yetersizliğine dair tartışmaları yeniden alevlendirebilir. Ancak Utah’daki olay, ABD’deki yasal sürecin hızlı işlemesi ve mağdurların sesini duyurabilmesi açısından örnek teşkil ediyor. Türkiye’de Çocuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün benzer kurumları düzenli denetlemesi, ancak sivil toplum örgütlerinin etkinliğinin sınırlı olması dikkat çekiyor. Küresel boyutta ise, çocuk koruma standartlarının yükseltilmesi yönünde bir baskı oluşuyor. Türkiye’nin bu alandaki mevzuatını güncellemesi, uluslararası toplumun beklentileriyle uyumlu hale getirmesi önem taşıyor.
