COVID-19 pandemisi resmi olarak sona ermiş olsa da, milyonlarca genç yetişkin için sosyal izolasyonun yaraları hâlâ kapanmadı. Salgının en yoğun dönemlerinde uygulanan karantinalar, okulların kapanması ve yüz yüze etkileşimlerin kesilmesi, özellikle 18-30 yaş arası bireylerde sosyal bağların kopmasına neden oldu. Bu durum, yalnızca psikolojik bir mesele olmanın ötesine geçerek iş gücü verimliliği, eğitim kazanımları ve ekonomik üretkenlik üzerinde kalıcı etkiler bırakıyor. Uzmanlar, bu neslin 'kayıp kuşak' olma riskiyle karşı karşıya olduğu konusunda uyarıyor.
Gelişmenin Arka Planı: Kesintiye Uğrayan Sosyal Doku
Pandemi sırasında alınan önlemler, dünya genelinde milyarlarca insanı evlere kapattı. Ancak genç yetişkinler, yaşamlarının en kritik dönemlerinde -üniversite yılları, ilk iş deneyimleri, yeni sosyal çevreler kurma- bu kısıtlamalarla karşılaştı. Özellikle 2020 ve 2021 yıllarında eğitimlerine çevrimiçi devam etmek zorunda kalan öğrenciler, kampüs hayatının getirdiği sosyal ağlardan mahrum kaldı. Yapılan araştırmalar, bu dönemde mezun olan bireylerin iş bulma süreçlerinde daha fazla zorluk yaşadığını ve ücretlerinin, önceki nesillere göre daha düşük olduğunu gösteriyor.
Öte yandan, pandemi sonrası 'yeni normal' olarak adlandırılan dönemde birçok iş yeri uzaktan çalışma modelini kalıcı hale getirdi. Bu durum, çalışanlar arasındaki resmi olmayan iletişimi azalttı ve özellikle yeni işe başlayan genç çalışanların şirket kültürüne uyum sağlamasını zorlaştırdı. Uzaktan çalışmanın getirdiği izolasyon, gençlerin profesyonel ağlarını genişletme fırsatlarını da kısıtladı. Kariyer gelişimi için kritik olan mentorluk ilişkileri ve gayriresmi bilgi paylaşımı, bu süreçte ciddi şekilde sekteye uğradı.
Uzmanlar, bu sosyal kopukluğun yalnızca bireysel mutsuzluk yaratmadığını, aynı zamanda toplumsal dayanıklılığı da zayıflattığını belirtiyor. Güçlü sosyal bağlara sahip toplumlar, ekonomik krizlerde ve doğal afetlerde daha hızlı toparlanıyor. Oysa pandemi sonrası dönemde, özellikle büyük şehirlerde yaşayan genç nüfus arasında yalnızlık ve kaygı bozuklukları arttı. Bu durum, sağlık sistemleri üzerinde ek bir yük oluştururken, iş gücüne katılımı da olumsuz etkiliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Eşitsizlikler Derinleşiyor
Pandeminin sosyal etkileri, ülkeler arasında ve ülkelerin kendi içinde eşitsiz bir şekilde dağıldı. Gelişmiş ülkelerde gençler, dijital altyapı sayesinde eğitim ve çalışma hayatına kısmen devam edebilirken, gelişmekte olan ülkelerde internet erişimi ve teknolojiye ulaşımın kısıtlı olması bu sorunları derinleştirdi. Örneğin, Afrika ve Güney Asya'nın bazı bölgelerinde okulların kapalı kaldığı süre boyunca milyonlarca öğrenci eğitim sisteminden tamamen koptu. Bu durum, küresel ölçekte bir 'beceri kaybı'na yol açtı ve bu ülkelerin uzun vadeli kalkınma hedeflerini tehdit ediyor.
Ekonomik açıdan bakıldığında, genç işsizliği pandemi öncesi seviyelerin üzerinde seyrediyor. Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) verilerine göre, 2023 yılında küresel genç işsizlik oranı yüzde 13 civarında gerçekleşti. Bu oran, genel işsizlik oranının yaklaşık üç katı. Pandemi sırasında iş gücünden kopan gençlerin, yeniden iş gücüne kazandırılması için aktif politikalar gerekiyor. Ancak birçok ülkede bu konuda yeterli yatırım yapılmadığı gözlemleniyor.
Öte yandan, pandemi sonrası dönemde başlayan jeopolitik gerilimler ve ekonomik belirsizlikler, gençlerin geleceğe yönelik umutlarını daha da azalttı. Artan enflasyon, konut fiyatları ve işsizlik, genç yetişkinlerin bağımsız yaşama geçişini geciktiriyor. Birçok ülkede 'yuva boşaltma' oranı düştü; gençler aileleriyle daha uzun süre yaşamak zorunda kalıyor. Bu durum, hem bireysel özgürlükleri hem de ekonomik bağımsızlığı olumsuz etkiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de pandemi kısıtlamaları, genç nüfusun sosyal ve ekonomik hayatını derinden etkiledi. Özellikle üniversite eğitimine ara vermek zorunda kalan veya çevrimiçi eğitimle sınırlı kalan gençler, iş gücü piyasasına katılımda zorluklarla karşılaşıyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, genç işsizlik oranı yüzde 20'nin üzerinde seyrediyor. Bu durum, yalnızca ekonomik bir sorun değil, aynı zamanda toplumsal huzursuzluğu da besleyebilecek bir potansiyel taşıyor. Pandemi sonrası dönemde uygulanacak aktif iş gücü politikaları, mesleki eğitim programları ve sosyal destek mekanizmaları, gençlerin yeniden topluma kazandırılması açısından kritik önem taşıyor. Ayrıca, gençlerin dijital becerilerinin güçlendirilmesi, uzaktan çalışma modellerinde verimliliklerini artırarak bu olumsuz tablonun aşılmasına katkı sağlayabilir.
