Pakistan İçişleri Bakanı Mohsin Naqvi, resmi temaslarda bulunmak üzere İran’ın başkenti Tahran’a gitti. Bu ziyaret, ABD ile İran arasında geçtiğimiz hafta imzalanan mutabakat zaptının (MoU) ardından iki ülke arasında gerçekleşen en üst düzey diplomatik temas olarak kayıtlara geçti. İmzalanan anlaşma, haftalardır kapalı olan Hürmüz Boğazı’nın yeniden uluslararası deniz trafiğine açılmasını sağlarken, Batı Asya’da kalıcı barışı tesis etmek amacıyla 60 günlük bir müzakere sürecinin başlangıcını da işaret ediyor.
Gelişmenin Arka Planı
ABD ile İran arasında varılan mutabakat, bölgede tırmanan gerilimin ardından diplomatik bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Hürmüz Boğazı’nın kapanması, küresel petrol arzında ciddi kesintilere yol açarak enerji piyasalarında dalgalanmalara neden olmuştu. Anlaşma metnine göre, İran boğazı yeniden uluslararası seyrüsefere açmayı kabul ederken, ABD de İran’a yönelik bazı yaptırımları geçici olarak askıya aldı. Bu çerçevede başlatılan 60 günlük müzakere takvimi, Batı Asya’da askeri gerilimin düşürülmesi ve istikrarın sağlanması hedefliyor.
Pakistanlı Bakan Naqvi’nin Tahran ziyareti, İslamabad yönetiminin bölgesel krizde oynadığı arabulucu rolünün bir devamı niteliğinde. Pakistan, Suudi Arabistan ile İran arasında geçmişte de yakınlaşma çabalarına ev sahipliği yapmıştı. Naqvi’nin görüşmelerinde ikili güvenlik işbirliği, sınır yönetimi ve terörle mücadele konularının ele alınması bekleniyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması, küresel enerji ticareti açısından kritik bir gelişme. Dünya petrol akışının yaklaşık %20’sinin geçtiği bu stratejik su yolu, kriz boyunca tanker trafiğine kapatılmıştı. Anlaşmanın ardından petrol fiyatlarında %5’e varan düşüşler kaydedilirken, piyasalarda rahatlama gözlendi.
ABD-İran görüşmeleri, bölgesel aktörler arasında yeni bir diplomatik denge arayışını da beraberinde getirdi. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, İran’la doğrudan temas hatlarını canlandırırken, Türkiye de Batı Asya’daki istikrar arayışında önemli bir rol üstleniyor. İran’ın nükleer programına ilişkin endişeler ise henüz çözüme kavuşmadı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-İran anlaşması ve Hürmüz Boğazı’nın açılması, Türkiye’nin enerji arz güvenliği açısından olumlu bir gelişme. Türkiye, petrol ve doğalgaz ihtiyacının önemli bir kısmını Körfez ülkelerinden karşılıyor; boğazın kapanması durumunda alternatif tedarik yolları devreye girse de maliyetler artmıştı. Ayrıca Türkiye, bölgesel istikrarın sağlanması için İran ve Suudi Arabistan arasındaki normalleşme çabalarını destekliyor. Ankara’nın bu sürece katkı sunması, hem enerji güvenliği hem de Ortadoğu’daki diplomatik nüfuzu açısından stratejik bir kazanım olarak değerlendirilebilir.
