Pakistan'ın Afganistan üzerindeki etkisi azalırken Hindistan, Kabil'de Taliban ile bağlarını yeniden kuruyor. Yeni Delhi'nin bu diplomatik açılımı kalıcı stratejik kazanımlara dönüştürüp dönüştüremeyeceği, bölgesel dengelerde belirleyici olabilir. Son aylarda Hindistan'dan Taliban yönetimine üst düzey temaslar ve insani yardım sevkiyatları dikkat çekiyor. Bu gelişme, Pakistan'ın Afganistan'daki geleneksel nüfuzunu kaybetmesiyle aynı döneme denk geliyor.
Arka Plan: Pakistan'ın Azalan Etkisi ve Hindistan'ın Açılımı
Pakistan, 1990'lardan bu yana Taliban ile tarihsel bağlara sahipti ve Afganistan'da nüfuzunu korumak için bu ilişkiyi kullandı. Ancak son yıllarda sınır çatışmaları, mülteci krizi ve Taliban'ın Pakistan'a yönelik saldırılara göz yumması gibi nedenlerle ilişkiler gerildi. Pakistan, Taliban yönetimini tanımakta isteksiz davranırken, Hindistan insani yardım ve diplomatik angajman yoluyla Kabil'de varlık göstermeye başladı. Hindistan, Afganistan'a buğday, ilaç ve COVID-19 aşısı gönderdi; ayrıca küçük bir diplomatik misyon işletiyor. Taliban ise Hindistan ile ticaret ve yatırım ilişkilerini geliştirmeye istekli sinyaller veriyor.
Bölgesel Dinamikler ve Stratejik Hesaplar
Hindistan'ın Taliban ile yakınlaşması, Çin ve Rusya'nın da bölgede artan etkisiyle paralel ilerliyor. Çin, Afganistan'daki maden projelerine yatırım yaparken, Rusya Güvenlik Konseyi Sekreteri Nikolay Patruşev geçen yıl Kabil'i ziyaret etti. Hindistan, bu rekabette geri kalmamak için Taliban ile temaslarını artırıyor. Ancak Hindistan'ın Taliban ile ilişkileri normalleştirmesi, terörizmle mücadele ve insan hakları konusundaki endişeleri de beraberinde getiriyor. Yeni Delhi, Taliban'ı resmen tanımaktan kaçınarak meşruiyet sorununu yönetmeye çalışıyor.
Pakistan için ise Hindistan'ın Afganistan'daki varlığı, stratejik bir kuşatma algısı yaratabilir. İslamabad, Hindistan'ın Afganistan'da artan etkisini kendi güvenliğine tehdit olarak görüyor. Öte yandan, Pakistan'ın ekonomik krizi ve siyasi istikrarsızlığı, Afganistan politikasını zayıflatıyor. Bu durum, Hindistan'a bölgesel bir açılım fırsatı sunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Afganistan'da istikrarın korunmasına ve insani yardımlara önem veriyor. Hindistan'ın Taliban ile yakınlaşması, Türkiye'nin bölgedeki diplomatik rolünü ve Kabil ile ilişkilerini yeniden değerlendirmesini gerektirebilir. Türkiye, hem Pakistan hem de Hindistan ile iyi ilişkilere sahip; bu dengeyi koruyarak Afganistan'da barış sürecine katkı sağlayabilir. Ayrıca, bölgesel ticaret yolları ve enerji projeleri açısından Hindistan'ın artan etkisi, Türkiye'nin Orta Asya'ya açılan koridorları için fırsatlar yaratabilir. Ancak Türkiye'nin Taliban ile angajmanı, Batı ile ilişkilerinde dikkatli bir denge gerektiriyor.
