Pakistan hükümeti, Pazartesi günü Afganistan-Pakistan sınır bölgesinde düzenlenen hava saldırılarında en az 28 militanın öldürüldüğünü duyurdu. Bir güvenlik yetkilisi, saldırıların iki Afgan vilayetini hedef aldığını belirtti. Saldırıdan saatler önce Afgan Taliban yetkilileri, sınırın karşı tarafında sivil kayıplar olduğunu iddia etti. Olay, iki ülke arasında zaten gergin olan ilişkileri daha da geriyor.
Operasyonun Ayrıntıları ve Tarafların Açıklamaları
Pakistan ordusundan yapılan yazılı açıklamaya göre, hava saldırıları Pakistan'ın kuzeybatısındaki Khyber Pakhtunkhwa eyaletine komşu Afgan topraklarında gerçekleştirildi. İsmi açıklanmayan bir üst düzey güvenlik yetkilisi, hedeflerin Afganistan'ın doğusundaki Nangarhar ve Khost vilayetlerinde olduğunu söyledi. Yetkili, "İstihbarat raporlarına dayanarak, sınırın hemen karşısında yuvalanmış militan gruplara yönelik hassas vuruşlar yapıldı" dedi. Pakistan tarafı, öldürülenlerin çoğunun yasaklı gruplara mensup olduğunu ve aralarında üst düzey isimlerin de bulunduğunu iddia etti, ancak kimlik bilgisi paylaşmadı.
Afganistan'daki Taliban yönetimi ise saldırıda üç sivilin öldüğünü, dört kişinin de yaralandığını duyurdu. Taliban Sözcüsü Zabihullah Mücahid, yaptığı yazılı açıklamada, "Pakistan güçleri, Nangarhar ve Khost'ta masum sivilleri hedef aldı. Bu saldırılar kabul edilemez" ifadelerini kullandı. Mücahid, saldırının ardından Pakistan'a nota verildiğini ve konunun BM'ye taşınabileceğini sözlerine ekledi. Taliban yönetimi, Pakistan'ın operasyonlarını "egemenliğin ihlali" olarak nitelendirdi.
Olayın tam olarak ne zaman gerçekleştiği netleşmedi. Pakistan kaynakları, saldırıların Pazar gecesi geç saatlerde düzenlendiğini belirtirken, Taliban yetkilileri olayın Pazar günü öğle saatlerinde yaşandığını öne sürdü. İki tarafın verdiği bilgiler arasındaki tutarsızlıklar, bölgede bağımsız doğrulama yapılmasını zorlaştırıyor.
Arka Plan: Sınırda Artan Gerilim
Pakistan ile Afganistan arasındaki sınır hattı, yıllardır istikrarsızlık ve karşılıklı suçlamalara sahne oluyor. Pakistan, Afganistan topraklarının kendi güvenliğine tehdit oluşturan militan gruplar için güvenli liman olduğunu savunuyor. Özellikle 2021'de Taliban'ın Kabil'de yönetimi ele geçirmesinden bu yana, Pakistan'ın sınır ötesi operasyonları sıklaştı. İslamabad yönetimi, son aylarda artan terör saldırılarından Afganistan'daki militanları sorumlu tutuyor.
Öte yandan Afgan Taliban yönetimi, Pakistan'ı kendi topraklarına izinsiz müdahale etmekle suçluyor. İki komşu ülke arasındaki tansiyon, özellikle 2022'de sınırın Pakistan tarafındaki Chaman geçişinde yaşanan çatışmalardan bu yana yüksek. Geçtiğimiz yıl da Pakistan, Afganistan'ın doğusundaki birkaç vilayete hava saldırıları düzenlemiş, Taliban misilleme tehdidinde bulunmuştu.
Uzmanlar, Pakistan'ın bu tür operasyonları iç kamuoyuna yönelik bir mesaj olarak da kullandığını belirtiyor. Artan terör saldırıları karşısında hükümetin sert önlemler aldığı izlenimi vermek istediği yorumları yapılıyor. Ancak saldırıların sivil kayıplara yol açması, uluslararası alanda Pakistan'a yönelik eleştirileri artırabilir.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
Orta Asya ve Güney Asya'nın kesişim noktasında yer alan Afganistan-Pakistan sınırı, büyük güçlerin de dikkatle izlediği bir bölge. Çin, Pakistan üzerinden Afganistan'a açılan ticaret yollarını güvence altına almak istiyor. ABD, 2021'deki çekilmesine rağmen bölgedeki terör gruplarını izlemeye devam ediyor. Son saldırılar, Afganistan'ın komşularıyla ilişkilerini normalleştirme çabalarını da sekteye uğratabilir. Taliban yönetimi, uluslararası tanınma ve yaptırımların kaldırılması için çeşitli ülkelerle görüşmeler yürütüyordu. Sınır ihlali iddiaları, bu sürece zarar verebilir.
Ayrıca, bölgedeki istikrarsızlık, insani krizi derinleştirme riski taşıyor. Afganistan'da zaten kırılgan olan güvenlik ortamı, karşılıklı saldırılarla daha da kötüleşebilir. Birleşmiş Milletler, taraflara itidal çağrısı yaparken, bağımsız bir soruşturma talep ediliyor. Ancak şu ana kadar BM'den resmi bir açıklama gelmedi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Afganistan ve Pakistan ile tarihi, kültürel ve ekonomik bağlara sahip. Bölgedeki istikrarsızlık, Türkiye'nin Orta Asya'ya açılan ticaret koridorlarını ve yatırımlarını olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, Afganistan'dan kaynaklanan göç dalgası ve radikal grupların bölgede güç kazanması, Türkiye'nin güvenlik çıkarlarını tehdit ediyor. Türkiye, Taliban yönetimiyle diyalog kanallarını açık tutarak insani yardım ve kalkınma projeleri yürütüyor. Son olay, Ankara'nın arabuluculuk rolünü zorlaştırabilir. Pakistan ile savunma işbirliği ise stratejik önemini koruyor.
