Pakistan hükümeti, bölgesel çatışmaların kısa sürede tırmanma potansiyeli karşısında savunma harcamalarını önemli ölçüde artırma kararı aldı. Resmi verilere göre, 2024-2025 mali yılı için ayrılan savunma bütçesi bir önceki yıla kıyasla yüzde 20 oranında yükseltilerek 1,5 trilyon Pakistan rupisine (yaklaşık 5,4 milyar dolar) çıkarıldı. Bu artış, ülkenin Uluslararası Para Fonu (IMF) ile yürüttüğü kemer sıkma programına rağmen gerçekleşti ve İslamabad yönetiminin güvenlik önceliklerini açıkça ortaya koydu.
Keşmir gölgesinde yeni tehdit algısı
Savunma bütçesindeki bu keskin yükselişin ardında, özellikle Hindistan ile 2019'da yaşanan Balakot hava saldırısı ve ardından gelen sınır çatışmalarının yarattığı travma yatıyor. Pakistanlı askeri yetkililere göre, Hindistan'ın sürpriz bir şekilde Pakistan topraklarına hava saldırısı düzenlemesi, geleneksel caydırıcılık konseptinin yeniden gözden geçirilmesine yol açtı. Bu kapsamda, Pakistan ordusu yeni nesil füze sistemleri, siber savunma ve insansız hava araçları filosunun genişletilmesine ağırlık veriyor.
Pakistan Savunma Bakanlığı kaynakları, bütçe artışının büyük kısmının füzeler, radar sistemleri ve elektronik harp teknolojilerine aktarılacağını belirtiyor. Özellikle Babur-3 seyir füzesi ve diğer stratejik silahların modernizasyonu öncelikli projeler arasında. Ayrıca, Afganistan'daki istikrarsızlığın sınır ötesi güvenlik risklerini artırması da bütçe artışını tetikleyen faktörlerden biri olarak gösteriliyor.
IMF kısıtlamalarına rağmen savunma önceliği
Pakistan ekonomisi, yüksek enflasyon ve döviz rezervlerindeki erime nedeniyle IMF ile 3 milyar dolarlık bir stand-by düzenlemesi yürütüyor. Anlaşma kapsamında hükümetin kamu harcamalarını kısması ve vergi gelirlerini artırması gerekiyor. Ancak ordu, ülke güvenliğinin ekonomik istikrardan daha öncelikli olduğu tezini savunarak bütçe kesintilerine direniyor. Ekonomistler, savunma harcamalarındaki bu artışın sosyal harcamalar üzerinde baskı yaratacağını ve bütçe açığını genişletebileceğini uyarıyor.
Pakistan'ın savunma harcamaları, Gayri Safi Yurtiçi Hasıla'nın (GSYH) yaklaşık yüzde 4'üne ulaşmış durumda ve bu oran, bölgedeki en yüksek oranlar arasında yer alıyor. Hindistan ise GSYH'sinin yüzde 2,5'ini savunmaya ayırırken, mutlak rakamlarda büyük bir farkla daha fazla harcıyor. Pakistan yönetimi, nükleer caydırıcılığın yanı sıra konvansiyonel dengenin de korunması gerektiğini vurguluyor.
Uzmanlar, Pakistan'ın yeni teknolojilere yatırım yaparak Hindistan'ın geleneksel üstünlüğüne asimetrik bir yanıt geliştirmeye çalıştığını belirtiyor. Özellikle siber alan ve uzay tabanlı istihbarat sistemleri, Pakistan'ın yeni savunma doktrininde kilit rol oynuyor.
Bölgesel denklemde Pakistan'ın rolü
Pakistan'ın savunma harcamalarındaki artış, sadece Hindistan ile sınırlı kalmıyor. Ülke, Çin ile ortak yürüttüğü JF-17 Thunder savaş uçağı programı ve Çin yapımı denizaltıların teslimatı ile askeri işbirliğini derinleştiriyor. Aynı zamanda, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri ile savunma anlaşmalarını güçlendiriyor. Bu adımlar, Pakistan'ın bölgesel bir güç olarak konumunu pekiştirme çabası olarak yorumlanıyor.
Ancak bu silahlanma yarışı, Güney Asya'da zaten kırılgan olan barış sürecini daha da zorlayabilir. Hindistan Dışişleri Bakanlığı, Pakistan'ın savunma bütçesindeki artışı 'endişe verici' olarak nitelerken, iki ülke arasındaki diyalog kanallarının kapalı olduğu bir dönemde bu durum tansiyonu yükseltiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Pakistan'ın savunma harcamalarını artırması, Türkiye ve Pakistan arasındaki savunma sanayii işbirliği açısından önemli fırsatlar barındırıyor. Özellikle insansız hava araçları ve zırhlı araçlar konusunda Türk firmaları Pakistan'da potansiyel pazar bulabilir. Ayrıca, iki ülkenin de Hindistan'ın bölgesel yükselişini dengelemek istemesi, stratejik bir yakınlaşmayı teşvik ediyor. Ancak bölgesel silahlanma yarışı, Keşmir sorununa askeri çözüm arayışlarını teşvik ederek barış sürecini baltalayabilir. Türkiye'nin bu bağlamda Pakistan'ın pozisyonunu anlaması, ancak çatışmacı söylemlerden kaçınarak dengeleyici bir rol üstlenmesi beklenir.
