Pakistan hükümeti, kadınların hijyenik pedlere erişimini kolaylaştırmak amacıyla söz konusu ürünler üzerindeki vergiyi düşürmeyi planlıyor. Ancak aktivistler, bu adımın ülkedeki büyük sorunu çözmek için yetersiz olduğunu, çünkü Pakistanlı kadın ve kız çocuklarının yalnızca yüzde 12'sinin güvenli, ticari olarak üretilmiş hijyenik ped kullandığını belirtiyor. Uzun süredir devam eden bu eşitsizlik, kadın sağlığı ve toplumsal cinsiyet eşitliği açısından ciddi bir sorun teşkil ediyor.
Vergi indirimi yeterli mi?
Pakistan'da hijyenik pedler şu anda yüzde 25 oranında genel satış vergisine (GST) tabi. Hükümet bu oranı yüzde 12'ye düşürmeyi planlıyor. Adalet Bakanı Murtaza Solangi, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, "Kadın sağlığını önemsiyoruz ve bu ürünlerin daha erişilebilir olması için çalışıyoruz" dedi. Ancak aktivistler, vergi indiriminin fiyatları yalnızca sınırlı ölçüde düşüreceğini, asıl engelin ürünlerin yüksek maliyeti ve yaygın olarak bulunamaması olduğunu vurguluyor.
Pakistan'da kadınların büyük çoğunluğu, geleneksel yöntemlerle (bez parçaları, kül veya yaprak) idare ediyor. Bu durum, enfeksiyon ve diğer sağlık sorunlarına yol açabiliyor. Aktivistlerden Ayesha Khan, "Vergi indirimi iyi bir başlangıç, ancak okullarda hijyen eğitimi, ücretsiz dağıtım programları ve üretim tesislerinin yaygınlaştırılması gibi daha kapsamlı politikalar gerekiyor" ifadelerini kullandı.
Bölgesel ve küresel tablo
Pakistan, hijyenik pedlere erişim konusunda bölgede en düşük oranlardan birine sahip. Hindistan'da benzer bir kampanya sonucunda 2018'de ped vergisi kaldırılmıştı. Bangladeş'te ise sivil toplum kuruluşları, kırsal bölgelerde düşük maliyetli ped üretimini teşvik ediyor. Küresel ölçekte, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) kadınların regl sağlığına erişimini bir insan hakkı olarak tanımlıyor. Birleşmiş Milletler Kadın Birimi (UN Women), bu konuda farkındalık yaratmak için çalışıyor. Pakistan'ın vergi indirimi, uluslararası baskıların da etkisiyle gelen bir adım olarak değerlendiriliyor.
Ancak aktivistler, vergi indiriminin sembolik bir adım olduğunu, asıl ihtiyacın kapsamlı bir ulusal strateji olduğunu belirtiyor. Pakistan'da kadınların yaklaşık yarısı okuma yazma bilmiyor ve bu da sağlık bilgisine erişimi kısıtlıyor. Ekonomik zorluklar da eklenince, birçok kadın güvenli olmayan yöntemler kullanmak zorunda kalıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Pakistan'daki bu gelişme, Türkiye'de benzer alanlarda yapılan çalışmalar açısından emsal teşkil edebilir. Türkiye'de hijyenik pedlere uygulanan KDV oranı, Pakistan'dakinden farklı olmakla birlikte, kadın sağlığına erişim konusundaki tartışmalar benzerlikler taşıyor. Türkiye'de sivil toplum kuruluşları, özellikle deprem bölgelerinde, ücretsiz ped dağıtımı gibi projeler yürütüyor. Bölgesel bir güç olarak Türkiye, Pakistan gibi Müslüman ülkelerde kadın sağlığı konusundaki farkındalık kampanyalarına destek verebilir. Ayrıca, Pakistan'da vergi indirimi kararının uluslararası kadın kuruluşlarının baskısıyla alınması, Türkiye'de benzer konularda lobi faaliyetlerinin önemini ortaya koyuyor. Türkiye'nin, İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) çerçevesinde bu tür konularda öncü rol üstlenmesi mümkün görünüyor.
