Pakistan işgali altındaki Keşmir'de (PoK) son haftalarda patlak veren protestolar, bölgenin İslamabad ile olan siyasi ilişkisindeki derin çatlakları bir kez daha gün yüzüne çıkardı. Rawalakot kentinde başlayan gösteriler, kısa sürede bölgenin diğer şehirlerine de sıçrayarak, Pakistan yönetimine karşı duyulan hoşnutsuzluğun ne denli büyük olduğunu ortaya koydu. Peki, bu protestoların arka planında ne var? İslamabad'ın PoK'ya yönelik politikaları hangi noktalarda tepki çekiyor? Hindistan'ın bu gelişmelere yaklaşımı ne oldu?
Protestoların Fitili: Rawalakot Olayı ve Nedenleri
Gösterilerin fitilini, 17 Şubat'ta Rawalakot'ta düzenlenen bir mitingde polisin göstericilere müdahalesi ateşledi. Bu miting, bölgede artan işsizlik, yüksek enflasyon ve temel kamu hizmetlerindeki yetersizlik nedeniyle düzenleniyordu. Ancak asıl kıvılcım, Pakistan yönetiminin bölgede yaptığı idari düzenlemeler ve merkeziyetçi uygulamalara karşı duyulan öfkeydi. Protestocular, Pakistan'ın PoK'yı kendi toprakları gibi yöneterek bölgenin otonom statüsünü hiçe saydığını iddia ediyor.
Gösterilere katılanlar, özellikle yerel seçimlerin zamanında yapılmaması, yolsuzluk ve işsizlik gibi sorunlara dikkat çekiyor. Ayrıca, Pakistan'ın bölgeye atadığı bürokratların çoğunlukla Pencaplı olması, Keşmirli seçkinleri dışlaması da tepkilerin büyümesine katkıda bulunuyor. Bununla birlikte, geçtiğimiz yıl Pakistan hükümetinin PoK başbakanını görevden alarak doğrudan yönetim kurması, bölge halkında 'İslamabad'ın Keşmir'i ilhak ettiği' yönünde bir algı oluşturdu.
İslamabad'ın Politikaları ve Keşmir'in Statüsü
Pakistan, Keşmir'i resmi olarak 'özerk bir bölge' olarak değil, kendi anayasasına bağlı bir 'iller arası' statüde tanıyor. Bu durum, PoK'nın dış politika ve savunma gibi alanlarda Pakistan'ın kararlarına tabi olması anlamına geliyor. Ancak İslamabad'ın özellikle 2018'den bu yana uyguladığı politikalar, bölgenin özerkliğini fiilen ortadan kaldırdığı gerekçesiyle eleştiriliyor. Örneğin, Pakistan federal hükümeti, PoK meclisinin yetkilerini kısıtlayan yasa değişiklikleri yaptı ve bölgede kendi muhaliflerini bastırmak için baskıcı önlemler aldı.
Protestoların en önemli taleplerinden biri, Pakistan'ın Keşmir'in 'bağımsızlık' mücadelesine verdiği desteğe rağmen, kendi kontrolündeki Keşmir'de benzer bir özgürlük anlayışını benimsemesi. Ancak İslamabad, güvenlik gerekçesiyle bu talepleri reddediyor. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, gösterilerle ilgili yaptığı açıklamada, 'bazı iç ve dış güçlerin' bölgede istikrarsızlık yaratmaya çalıştığını öne sürdü. Bu söylem, protestoları bastırmayı meşrulaştırma çabası olarak yorumlanıyor.
Hindistan'ın Tepkisi ve Bölgesel Yansımalar
Hindistan, uzun süredir Pakistan'ın Keşmir üzerindeki kontrolünü gayrimeşru olarak nitelendiriyor ve PoK'nın 'işgal altındaki' statüsünü vurguluyor. Bu nedenle, Hindustan hükümeti protestoları yakından izliyor ve Pakistan'ın bölgedeki 'baskıcı yönetimini' eleştiriyor. Hindistan Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, 'PoK halkı haklı olarak kendi kaderini tayin hakkını ve özgürlüğünü talep ediyor' ifadelerini kullandı. Ancak Hindistan'ın bu desteği, bölgedeki Keşmirli grupların Pakistan'a olan güvenini daha da azaltıyor; çünkü Keşmir'in tam bağımsızlığını savunanlar, Hindistan'ın da yalnızca kendi çıkarları doğrultusunda hareket ettiğini düşünüyor.
Gösteriler, aynı zamanda bölgede Çin'in artan nüfuzuyla da ilişkilendiriliyor. Çin, Pakistan'ın kontrolündeki Keşmir'den geçen Çin-Pakistan Ekonomik Koridoru (CPEC) projesiyle bölgede önemli bir ekonomik aktör haline gelmiş durumda. Yerel halk, CPEC'in işçi getirdiği ancak bölge halkına yeterli fayda sağlamadığı eleştirisini yapıyor. Bu durum, protestoların ekonomik boyutunu güçlendiriyor ve İslamabad'ın kalkınma vaatlerinin sorgulanmasına yol açıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Keşmir meselesinde uzun süredir hem Hindistan hem de Pakistan ile dengeli bir dış politika izlemeye çalışıyor. Bu nedenle PoK'daki protestolar, Türkiye'nin Güney Asya politikasını doğrudan etkileyebilecek bir gelişme olarak değerlendirilebilir. Türkiye, Keşmir'in statüsü konusunda BM kararlarına atıfta bulunarak diyalog çağrısı yapıyor. Ancak İslamabad'daki hükümet değişiklikleri ve bölgedeki istikrarsızlık, Türkiye'nin Pakistan ile olan savunma ve ekonomik iş birliğini dolaylı olarak etkileyebilir. Ayrıca, Keşmir sorununun çözülememesi, Türkiye'nin ev sahipliği yaptığı bazı uluslararası platformlarda (D-8 gibi) hassas dengeler gözetilmesini gerektiriyor. Türkiye'nin bölgedeki çıkarları, özellikle Pakistan ile olan askeri iş birliği ve ticari ilişkiler açısından, İslamabad'ın iç politikasında istikrarın korunmasına bağlı görünüyor.
