Pakistan İçişleri Bakanı Sanaullah Zehri, Pazar günü Tahran'da İranlı mevkidaşı ve diğer üst düzey yetkililerle bir araya gelerek Washington ile Tahran arasında yeniden müzakere süreci başlatılması için yeni bir arabuluculuk girişiminde bulundu. Bu ziyaret, ABD ordusunun Hürmüz Boğazı'nda uluslararası deniz trafiğini tehdit ettiği gerekçesiyle iki İran insansız hava aracını düşürdüğünü açıklamasının hemen ardından geldi ve Körfez bölgesindeki tansiyonun bir kez daha yükseldiğine işaret etti.
Pakistan'ın Arabuluculuk Rolü ve Bölgesel Dinamikler
Pakistan, uzun süredir İran ile Suudi Arabistan arasında ve daha geniş anlamda Tahran ile Washington arasında bir köprü oluşturma çabası içinde. İslamabad yönetimi, hem İran'la hem de Suudi Arabistan'la güçlü bağları sayesinde bölgede benzersiz bir konuma sahip. İçişleri Bakanı Zehri'nin Tahran ziyareti, iki ülke arasında artan ticari ve güvenlik işbirliğinin bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Pakistan, İran'ın doğalgazını kendi toprakları üzerinden taşıma projeleri ve sınır güvenliği konularında Tahran'la yakın temas halinde. Ancak ABD'nin İran'a yönelik yaptırımları, Pakistan'ın manevra alanını kısıtlıyor. ABD, İran'la herhangi bir ticari veya enerji anlaşmasına sıcak bakmıyor ve Pakistan'ı bu konuda uyarıyor.
Hürmüz Boğazı'nda Drone Düşürme Olayı ve Küresel Enerji Güvenliği
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) tarafından yapılan açıklamada, İran'a ait iki drone'un Hürmüz Boğazı'nda ABD savaş gemilerine tehlikeli biçimde yaklaştığı ve uluslararası sularda seyir güvenliğini tehlikeye attığı belirtildi. ABD savaş gemileri, önce uyarı sinyalleri gönderdi, ardından drone'ları düşürdü. İran tarafı ise bu iddiayı henüz doğrulamadı veya yalanlamadı. Hürmüz Boğazı, dünya petrolünün yaklaşık beşte birinin geçtiği stratejik bir su yolu. Bölgede herhangi bir askeri çatışma, küresel enerji fiyatlarında ani sıçramalara yol açabilir. Bu son olay, ABD ile İran arasında 2019'da başlayan ve zaman zaman tırmanan gerginliğin hala devam ettiğini gösteriyor. Aynı zamanda, Lübnan'da Hizbullah'ın da dahil olduğu siyasi kriz ve İsrail-Hamas çatışmasının bölgesel yansımaları, ABD-İran rekabetini daha da karmaşık hale getiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişmeler, Türkiye'nin hem İran hem de Pakistan ile olan ilişkileri açısından önem taşıyor. Türkiye, İran'la enerji işbirliği ve terörle mücadele konularında ortak çıkarlara sahip. ABD-İran gerginliğinin tırmanması, Türkiye'nin kuzey Irak'taki PKK varlığına karşı yürüttüğü operasyonlarda İran'la koordinasyonunu da etkileyebilir. Ayrıca, Hürmüz Boğazı'nda yaşanacak bir kriz, küresel petrol fiyatlarını yükselterek Türkiye'nin enerji ithalat faturasını artırabilir ve cari açığı baskılayabilir. Pakistan'ın arabuluculuk çabaları, Türkiye'nin de desteklediği diplomasi yoluyla gerilimi azaltma yaklaşımıyla uyumlu. Ancak bölgedeki ABD varlığı ve İran'ın nükleer programına ilişkin belirsizlikler, Türkiye'nin Doğu Akdeniz ve Orta Doğu'daki çıkarlarını dolaylı olarak etkileyebilecek faktörler arasında.
