Pakistan Devlet Başkanı Arif Alvi, tutuklu eski Başbakan İmran Han'ın partisi Pakistan Adalet Hareketi'nin (PTI) yönettiği Hayber Pahtunhva eyaletinde olağanüstü hal ilan ederek eyalet hükümetini askıya aldı. Devlet başkanlığından yapılan açıklamaya göre, karar Pazar günü alındı ve eyaletin seçilmiş yönetimi yetkilerinden yoksun bırakıldı. Bu gelişme, ülkede zaten gergin olan siyasi atmosferi daha da kötüleştirirken, İmran Han taraftarları kararı "anayasa darbesi" olarak nitelendirdi.
Olağanüstü Hal Kararının Arka Planı
Hayber Pahtunhva, İmran Han'ın partisi PTI'nin 2023 yılındaki genel seçimlerin ardından iktidarı ele geçirdiği iki eyaletten biriydi. Ancak merkezi hükümet, eyalet yönetiminin "anayasal düzeni bozduğu" ve "kamu düzenini tehdit ettiği" gerekçesiyle bu kararı aldığını savunuyor. Devlet Başkanı Alvi, olağanüstü hal ilanının güvenlik güçlerinin artan saldırılar ve istikrarsızlık nedeniyle gerekli olduğunu belirtti. Ancak muhalefet, kararın siyasi olduğunu ve İmran Han'ın popülaritesini kırmaya yönelik olduğunu öne sürüyor.
İmran Han, Nisan 2022'de güvenoyu kaybederek başbakanlıktan uzaklaştırılmış, ardından yolsuzluk suçlamalarıyla tutuklanmıştı. Han, halen cezaevinde bulunuyor ve partisi üzerindeki baskılar artarak devam ediyor. Eyalet hükümetinin askıya alınması, PTI'nin elindeki son yönetim kozunu da kaybetmesi anlamına geliyor. Hayber Pahtunhva, Pakistan'ın en stratejik eyaletlerinden biri; Afganistan sınırında yer alıyor ve Peştun nüfusun yoğun olduğu bölge.
Ülke Genelinde Tepkiler ve Olası Sonuçları
Kararın ardından PTI destekçileri başkent İslamabad ve eyalet başkenti Peşaver'de protesto gösterileri düzenledi. Polis, göstericilere göz yaşartıcı gazla müdahale etti; bazı bölgelerde çatışmalar çıktı. İnsan hakları örgütleri, olağanüstü halin temel hak ve özgürlükleri kısıtlayacağı uyarısında bulundu. Uluslararası toplumdan da tepkiler geldi; ABD Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, "Pakistan'da demokratik süreçlere saygı gösterilmesi" çağrısı yaptı. İngiltere ve AB de endişelerini dile getirdi.
Uzmanlar, bu gelişmenin Pakistan'da zaten kırılgan olan siyasi istikrarı daha da bozabileceğini belirtiyor. Ülke, ekonomik krizle boğuşurken siyasi belirsizlik yatırımcı güvenini olumsuz etkiliyor. Ayrıca, Afganistan sınırındaki güvenlik durumu da endişe verici; Pakistan Talibanı (TTP) saldırılarını artırmış durumda. Eyalet hükümetinin askıya alınması, bölgede güvenlik boşluğu yaratabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Pakistan'daki siyasi istikrarsızlık, Türkiye'nin Güney Asya'daki stratejik ortağı için önemli bir risk oluşturuyor. Türkiye, Pakistan ile savunma, ekonomi ve enerji alanlarında yakın işbirliği içinde; özellikle savunma sanayii ihracatı ve altyapı projeleri bakımından Pakistan kritik bir pazar. İmran Han döneminde ivme kazanan ilişkiler, yeni yönetimle de devam etse de istikrarsızlık, yatırım ortamını ve bölgesel güvenliği olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, Pakistan'ın Afganistan sınırındaki gelişmeler, Türkiye'nin bölgesel terörle mücadele politikalarını da dolaylı yoldan etkileyebilir. Türkiye'nin, Pakistan'da demokratik süreçlerin işleyişine ve istikrarın korunmasına yönelik diplomatik destek vermesi bekleniyor.
