Pakistan Deniz Kuvvetleri, Çin'de inşa edilen ilk Tip 039A/Hangor sınıfı saldırı denizaltısı PNS Hangor'u 11 Haziran'da Karaçi'de hizmete sokarak Hindistan'a açık bir mesaj verdi. Bu denizaltı, Pakistan'ın 1971 Savaşı'nda Bengal Körfezi'nde bir denizaltısını kaybetmesinden bu yana bölgede yeniden angaje olma iradesinin somut göstergesi. PNS Hangor, toplam sekiz adetlik bir filonun ilk gemisi olarak Pakistan'ın denizaltı gücünü modernize etme ve Hint Okyanusu'ndaki caydırıcılık kapasitesini artırma stratejisinin merkezinde yer alıyor. Çin yapımı bu gelişmiş dizel-elektrik saldırı denizaltısı, hava bağımsız tahrik sistemi sayesinde haftalarca su altında kalabiliyor ve uzun menzilli seyir füzeleri taşıyabiliyor.
Gelişmenin arka planı
Pakistan'ın denizaltı filosu, 1971 savaşında Hindistan donanması tarafından batırılan PNS Ghazi'den bu yana Bengal Körfezi'nde aktif operasyon yapmamıştı. Bu tarihi kayıp, Pakistan donanmasını Hint Okyanusu'nun batı kesimine ve Arap Denizi'ne odaklanmaya itmişti. Ancak Çin ile yapılan stratejik ortaklık sayesinde Wuhan merkezli tersanelerde inşa edilen PNS Hangor, Pakistan'ın yeniden Doğu'ya açılma niyetini ortaya koyuyor. Denizaltı, Çin'in Type 039A yani Yuan sınıfına dayanıyor ve havadan bağımsız tahrik sistemi sayesinde nükleer denizaltılara kıyasla daha sessiz ve maliyet etkin bir derin deniz caydırıcılığı sağlıyor.
Pakistan'ın bu adımı, Hindistan'ın amfibi hücum gemisi INS Jalashwa ve yeni Scorpene sınıfı denizaltılarıyla artan deniz gücüne karşı bir denge hamlesi olarak değerlendiriliyor. İslamabad yönetimi, Çin'den altı adet daha Tip 039A denizaltısı ve Türkiye'den de iki adet MİLGEM korveti tedarik ederek filosunu genişletmeyi planlıyor. Bu alımlar, Pakistan'ın 2018'de oluşturduğu ve Hint Okyanusu'nu kapsayan 94 milyar dolar değerindeki Çin-Pakistan Ekonomik Koridoru'nun deniz ayağını koruma amacı taşıyor.
Bölgesel boyut
Bu gelişme, Hint-Pasifik bölgesindeki güç dengesini etkileme potansiyeline sahip. Hindistan, Andaman ve Nicobar Adaları'ndaki askeri üslerini genişletirken, Pakistan'ın Bengal Körfezi'nde varlık göstermesi iki ülke arasındaki deniz gerilimini tırmandırabilir. Çin'in Pasifik'ten Hint Okyanusu'na uzanan 'İnci Dizisi' stratejisi kapsamında Pakistan limanlarını kullanması, bölgeyi ABD, Japonya ve Avustralya'nın oluşturduğu Quad ittifakı ile Çin arasındaki rekabetin odağına yerleştiriyor. PNS Hangor'un teslimatı, Çin'in denizaltı ihracatında önemli bir kilometre taşı olarak kabul ediliyor ve Pekin'in Tayvan krizi durumunda stratejik derinlik arayışını yansıtıyor.
Pakistan'ın denizaltı modernizasyonu, aynı zamanda Hint Okyanusu'ndaki deniz ticaret yollarının güvenliğine dair endişeleri de beraberinde getiriyor. Dünya petrol ticaretinin büyük kısmının geçtiği bu sularda Pakistan'ın yeni nesil denizaltıları, özellikle Hint donanması için ciddi bir tehdit oluşturabilir. Uzmanlar, bu denizaltıların anti-erisim ve bölge inkârı yetenekleriyle Hindistan'ın deniz kuvvetlerini dengeleyebileceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Pakistan'ın deniz gücü modernizasyonunda stratejik bir ortak olarak öne çıkıyor. İki MİLGEM korvet tedariki ve ortak deniz tatbikatları, iki ülke arasındaki savunma sanayi işbirliğini derinleştiriyor. Bu gelişme, Türkiye'nin Hint Okyanusu'nda artan deniz varlığı ve Çin-Pakistan eksenine alternatif bir angajman imkânı sunuyor. Ayrıca, Türkiye'nin denizaltı ihracat potansiyeli ve Pakistan ile teknoloji transferi anlaşmaları, Ankara'nın bölgesel güç dengesinde oyun kurucu rolünü pekiştiriyor. Hindistan-Pakistan deniz rekabeti, Türkiye için savunma ihracatı fırsatları yaratırken, Hint Okyanusu'ndaki deniz güvenliği dinamiklerine dair daha derin bir angajman gerektiriyor.
