Pakistan ordusu, Afganistan'ın doğusundaki Paktika ve Host vilayetlerinde düzenlediği hava saldırılarında 36 sivilin öldüğü, 160 kişinin yaralandığı bildirildi. Afgan yetkililer, ölenler arasında kadın ve çocukların da bulunduğunu açıkladı. Pakistan hükümeti ise operasyonun, Pakistan topraklarına yönelik son dönemde artan militan saldırılarına karşılık olarak, Pakistan-Afganistan sınırındaki militan sığınaklarını hedef aldığını duyurdu. Saldırılar, bölgede tansiyonu yükseltirken, iki ülke arasında uzun süredir devam eden güven sorununu yeniden gündeme taşıdı.
Saldırıların arka planı ve hedefleri
Pakistan ordusundan yapılan açıklamada, hava saldırılarının Pakistan'ın Hayber Pahtunhva eyaletinde son haftalarda güvenlik güçlerine yönelik düzenlenen ve çok sayıda askerin ölümüne yol açan militan saldırılarına misilleme olduğu belirtildi. Pakistan, özellikle Tehrik-i Taliban Pakistan (TTP) adlı örgütün Afganistan topraklarında barındığını ve buradan Pakistan'a yönelik saldırılar düzenlediğini iddia ediyor. Afganistan'ın Taliban hükümeti ise Pakistan'ın bu iddialarını reddediyor ve ülkesinin topraklarının başka bir ülkeye karşı kullanılmasına izin vermediğini savunuyor.
Afganistan Dışişleri Bakanlığı, yaptığı yazılı açıklamada Pakistan'ın hava saldırılarını 'uluslararası hukukun açık ihlali' olarak nitelendirdi ve bu tür eylemlerin iki ülke arasındaki ilişkilerde onarılamaz hasara yol açacağı uyarısında bulundu. Taliban sözcüsü Zabihullah Mücahid de saldırıları kınayarak, Pakistan'ın bu eylemlerinin sorunları çözmek yerine daha fazla istikrarsızlık yaratacağını ifade etti.
Bölgesel ve küresel boyut
Pakistan'ın Afganistan topraklarında düzenlediği hava saldırıları, bölgesel istikrarı tehdit eden bir unsur olarak değerlendiriliyor. İki ülke arasında sınır güvenliği ve terörle mücadele konusunda uzun süredir süregelen bir güvensizlik bulunuyor. Pakistan, Afganistan'ın kendi topraklarında TTP ve benzeri militan gruplara karşı yeterince etkin mücadele etmediğini öne sürerken, Afgan yönetimi de Pakistan'ın sınır ötesi operasyonlarını egemenlik ihlali olarak görüyor.
Bu gelişme, aynı zamanda ABD'nin Afganistan'dan çekilmesi sonrası bölgede oluşan güç boşluğu ve Taliban'ın yönetiminin tanınması konularındaki tartışmaları da yeniden alevlendirebilir. Çin ve Rusya gibi bölgesel aktörler, Pakistan ile yakın ilişkileri nedeniyle bu krizi yakından izliyor. Orta Asya'da artan istikrarsızlık, ticaret yolları ve enerji koridorları açısından risk oluştururken, terör örgütlerinin bu kaostan faydalanma ihtimali endişe yaratıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Pakistan-Afganistan sınırındaki bu çatışmalar, Türkiye'nin bölgesel istikrar politikaları açısından yakından takip edilmesi gereken bir gelişmedir. Türkiye, tarihsel ve kültürel bağları nedeniyle hem Pakistan hem de Afganistan'da nüfuza sahiptir. Türkiye, son dönemde Afganistan'da Taliban yönetimiyle diplomatik temaslarını sürdürmekte ve İslamabad'la askeri iş birliği yapmaktadır. Bu kriz, Türkiye'nin arabuluculuk rolü üstlenme potansiyelini gündeme getirebilir. Ancak Pakistan'ın hava saldırıları, bölgedeki şiddet sarmalını derinleştirerek Türkiye'nin Afganistan'daki yatırımlarını ve bölgesel altyapı projelerini (örneğin, Lapis Lazuli Koridoru) olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, terör örgütü PKK/PYD'nin Afganistan bağlantılı militan gruplarla iş birliği yapma riski, Türkiye'nin güvenlik kaygılarını artırmaktadır.
