Pakistan ordusu, Afganistan'ın doğusunda yer alan ve iki ülke arasında uzun süredir gerginliğe neden olan sınır bölgesinde hava saldırıları düzenledi. Saldırılarda en az 30 kişinin öldüğü, çok sayıda kişinin de yaralandığı bildirildi. Pakistan yönetimi, operasyonun sınır ötesinde faaliyet gösteren silahlı gruplara karşı yapıldığını açıklarken, Afganistan yönetimi ise saldırıyı kınayarak egemenlik ihlali olarak nitelendirdi. Bu gelişme, iki ülke arasında haftalardır süren görece sakin dönemin ardından gerilimi yeniden tırmandırdı.
Gelişmenin arka planı
Pakistan ile Afganistan arasındaki sınır hattı, özellikle 2021 yılında Taliban'ın Afganistan'da yönetimi ele geçirmesinden bu yana artan bir güvenlik sorunuyla karşı karşıya. Pakistan, sınırın Afganistan tarafında konuşlanmış olan Tehrik-i Taliban Pakistan (TTP) gibi militan grupların kendi topraklarına yönelik saldırılar düzenlediğini iddia ediyor. Son haftalarda, Pakistan'ın kuzeybatısındaki Hayber-Pahtunhva eyaletinde düzenlenen ve çok sayıda güvenlik görevlisinin öldüğü saldırıların ardından Pakistan yönetimi, Afganistan'a yönelik sert uyarılarda bulunmuştu.
Afganistan yönetimi ise Pakistan'ın bu iddialarını reddediyor ve kendi topraklarından Pakistan'a yönelik bir tehdit olmadığını savunuyor. Taliban sözcüsü Zabihullah Mücahid, yaptığı açıklamada, "Pakistan'ın bu tür saldırıları bölgesel istikrarı tehdit etmektedir. Afganistan, kimsenin kendi topraklarını başka bir ülkeye karşı kullanmasına izin vermeyecektir" ifadelerini kullandı. İki ülke arasındaki diplomatik ilişkiler ise son yıllarda inişli çıkışlı bir seyir izliyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Pakistan'ın Afganistan'a yönelik hava saldırıları, yalnızca ikili ilişkileri değil, aynı zamanda bölgesel güç dengelerini de etkiliyor. Özellikle Hindistan, Çin ve Orta Asya ülkeleri, bu gerilimin yakından takipçisi olacak. Hindistan, Pakistan'ın Afganistan'daki varlığını kendi güvenliği açısından bir tehdit olarak görürken, Çin ise bölgede istikrarın sağlanmasını ve Pakistan ile Afganistan arasındaki gerilimin düşürülmesini arzuluyor. Çin, hem Pakistan'ın müttefiki hem de Afganistan'da ekonomik çıkarları olan bir ülke olarak bu süreçte arabulucu rolü üstlenebilir.
Birleşmiş Milletler ve diğer uluslararası kuruluşlar, iki ülke arasındaki gerilimin bölgesel istikrarı tehdit ettiği konusunda uyarılarda bulunuyor. BM Genel Sekreteri, tarafları diyalog yoluyla sorunlarını çözmeye davet etti. ABD ise, Afganistan'dan çekilmesinin ardından bölgedeki gelişmeleri uzaktan izlemekle birlikte, Pakistan'ın bu tür askeri operasyonlarının terörle mücadele çabalarını baltalayabileceğini ifade ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, hem Pakistan hem de Afganistan ile tarihsel ve kültürel bağları olan bir ülke olarak bu gerilimi yakından takip ediyor. Türkiye, son yıllarda Afganistan'da istikrarın sağlanması için çaba gösterirken, Pakistan ile de savunma ve ekonomi alanlarında güçlü ilişkiler yürütüyor. Bu gerilim, Türkiye'nin bölgedeki arabuluculuk rolünü zorlaştırabilir. Öte yandan, Türkiye'nin terörle mücadele deneyimi ve bölgesel istikrar arayışı, bu tür çatışmaların çözümünde önemli bir katkı sağlayabilir. Ancak, doğrudan bir etkiden söz etmek için erken; gelişmelerin bölgedeki güç dengelerini nasıl değiştireceği izlenmeli.
