Pakistan ordusunun Afganistan'ın doğusundaki üç vilayete düzenlediği hava saldırılarında en az 13 kişinin öldüğü, bunlardan 11'inin çocuk olduğu bildirildi. Afganistan'daki Taliban yönetiminden yapılan açıklamada, saldırının 10 Haziran Çarşamba günü gerçekleştiği ve bu yıl yüzlerce can alan sınır ötesi çatışmaların bir parçası olduğu belirtildi. Pakistan yönetimi henüz resmi bir açıklama yapmazken, Taliban sözcüsü Zabihullah Mücahid, olayı 'vahşet' olarak nitelendirerek, 'Bu tür saldırılar cevapsız kalmayacak' tehdidinde bulundu.
Gelişmenin arka planı
Pakistan ile Afganistan arasındaki sınır gerginliği, özellikle İslamabad yönetiminin Pakistan Talibanı (TTP) olarak bilinen militan grubun Afgan topraklarında barındığı iddiasıyla son yıllarda tırmanışa geçmişti. Taliban'ın 2021'de Kabil'i ele geçirmesinin ardından iki ülke arasındaki ilişkiler daha da karmaşık bir hal aldı. Pakistan, Afgan Taliban'ının TTP'ye karşı harekete geçmediğini savunurken, Kabil yönetimi ise Pakistan'ın egemenliğini ihlal ettiğini belirtiyor.
Saldırıların Khost, Paktika ve Kunar vilayetlerine yönelik olduğu bildirildi. Yerel kaynaklar, sivillerin yaşadığı evlerin vurulduğunu ve ölen çocukların 1 ila 6 yaş arasında değiştiğini aktardı. Afgan Sağlık Bakanlığı, yaralı sayısının en az 20 olduğunu duyururken, ölenler arasında aynı aileden 5 kişinin bulunduğu belirtildi.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu olay, Pakistan-Afganistan sınırındaki gerilimin sadece bölgesel bir mesele olmadığını, aynı zamanda büyük güçlerin de dikkatle izlediği bir krize dönüştüğünü gösteriyor. Özellikle Çin, Pakistan'a yaptığı yatırımlar ve Afganistan'la ekonomik bağları nedeniyle bölgede istikrar talep ediyor. ABD ise Taliban'la 2020'de imzaladığı Doha Anlaşması'nın ardından çekilmiş olsa da, bölgedeki güvenlik dinamiklerini yakından takip ediyor. Pakistan'ın bu saldırıları, Afgan Taliban'ı ile TTP arasındaki ayrımın bulanıklaştığı bir dönemde gerçekleşti. TTP, Afgan Taliban'ına bağlılığını ilan etmiş olsa da, Kabil yönetimi gruba doğrudan destek vermediğini söylüyor. Ancak Pakistan, Afgan topraklarının TTP için bir sığınak haline geldiğinde ısrar ediyor.
Birleşmiş Milletler ve insan hakları örgütleri, sivillerin hayatını kaybetmesine yol açan saldırıları kınarken, tarafları itidal çağrısında bulundu. Bölgedeki uzmanlar, Pakistan'ın hava saldırılarının kara operasyonlarının bir ön adımı olabileceğini ve bunun da iki ülke arasında yeni bir çatışma dalgasına yol açabileceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Pakistan ile Afganistan arasındaki bu gerilim, Türkiye'nin bölgedeki arabuluculuk rolünü ve güvenlik çıkarlarını doğrudan etkilemektedir. Türkiye, hem Pakistan ile dostane ilişkilerini sürdürmekte hem de Afgan Talibanı ile diplomatik temaslarını geliştirmektedir. Ankara'nın Kabil'deki büyükelçiliğini yeniden açması ve İslamabad'la savunma iş birliği anlaşmaları yapması, bu süreçte denge politikası izlediğini gösteriyor. Ancak sivil kayıpların artması ve bölgesel istikrarsızlığın derinleşmesi, Türkiye'nin Orta Asya ve Güney Asya'daki enerji ve ticaret koridorları projelerini de tehlikeye atabilir. Bu nedenle Ankara'nın, tarafları diyaloğa teşvik eden diplomatik girişimlerine hız vermesi bekleniyor.
