Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ABD ve İran arasındaki savaşı sona erdirmeyi amaçlayan bir mutabakat zaptına (MoU) imza attı. Bu gelişme, bölgesel barış umutlarını artırırken, uluslararası toplumda geniş yankı uyandırdı. İmza töreni İslamabad’da gerçekleşti ve anlaşma, iki ülke arasındaki düşmanlıkların sona erdirilmesi için bir yol haritası sunuyor.
Gelişmenin arka planı
Pakistan, ABD ve İran arasında arabuluculuk yaparak gerilimi azaltmayı hedefliyor. Şerif, imzayı Pakistan’ın küresel barışa olan bağlılığının bir göstergesi olarak nitelendirdi. Anlaşma, ekonomik yaptırımların hafifletilmesi ve insani yardım koridorlarının açılmasını da kapsıyor. Gözlemciler, bu girişimin Çin’in bölgedeki etkisini dengeleyebileceğini belirtiyor.
ABD-İran gerilimleri, özellikle nükleer program ve bölgesel vekalet savaşları nedeniyle yıllardır sürüyor. 2020’de Kasım Süleymani’nin öldürülmesiyle tırmanan kriz, son aylarda yeniden alevlenmişti. Pakistan’ın bu hamlesi, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkeler tarafından da memnuniyetle karşılandı.
Bölgesel ve küresel boyut
Anlaşma, Orta Doğu’daki güç dengelerini yeniden şekillendirebilir. Pakistan’ın bu girişimi, Hindistan’ın bölgesel nüfuzuna karşı bir denge unsuru olarak da görülüyor. Ayrıca, Çin’in Kuşak ve Yol Girişimi’nin istikrarını sağlayabilir. Ancak İsrail ve bazı Körfez ülkeleri, anlaşmanın İran’ı cesaretlendireceği endişesi taşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, ABD-İran geriliminden doğrudan etkilenen bir ülke olmasa da, bölgesel istikrar Ankara’nın enerji güvenliği ve ticaret yolları açısından kritik öneme sahip. Pakistan’ın bu girişimi, Türkiye’nin Katar ve diğer aktörlerle yürüttüğü diplomatik çabalara paralel bir nitelik taşıyor. Türkiye’nin İran’la olan enerji bağımlılığı ve ABD ile NATO müttefikliği göz önüne alındığında, bu anlaşma Ankara’nın dolaylı çıkarlarına hizmet edebilir. Ancak, anlaşmanın uygulanabilirliği konusunda belirsizlikler sürüyor.
