Pakistan'ın arabuluculuk yaptığı müzakerelerde, ABD ile İran arasında Orta Doğu'daki savaşı sona erdirecek bir anlaşmanın 24 saat gibi kısa bir süre içinde imzalanabileceği açıklandı. Pakistanlı üst düzey bir yetkili cumartesi günü yaptığı açıklamada, her iki tarafın da anlaşmaya varma konusunda iyimser olduğunu belirtti. Ancak bu olumlu havaya rağmen, bölgede yeni çatışmaların yaşandığı da gelen bilgiler arasında.
Gelişmenin arka planı
ABD ile İran arasındaki dolaylı müzakereler, Pakistan'ın arabuluculuğunda haftalardır devam ediyor. Taraflar, özellikle nükleer program ve bölgesel güvenlik konularında bir uzlaşıya varmaya çalışıyor. Pakistan Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, "Müzakereler kritik bir aşamaya geldi. Her iki taraf da anlaşmanın sağlanması konusunda kararlı." ifadeleri kullanıldı.
İranlı yetkililer, ABD'nin yaptırımlarının kaldırılması ve nükleer faaliyetlerine izin verilmesi konusunda garantiler talep ediyor. ABD ise İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini durdurmasını ve bölgedeki vekil güçlerine desteğini kesmesini şart koşuyor. Pakistan, her iki tarafın da taleplerini dengeleyen bir metin üzerinde çalıştığını duyurdu.
Anlaşmanın sağlanması durumunda, Orta Doğu'da yeni bir dönemin başlayabileceği belirtiliyor. Uzmanlar, özellikle Yemen ve Suriye'deki çatışmaların sona ermesinde bu anlaşmanın kilit rol oynayacağını vurguluyor.
Bölgesel ve küresel boyut
ABD-İran anlaşması, yalnızca iki ülke arasındaki ilişkileri değil, tüm Orta Doğu'nun jeopolitik dengesini etkileyecek bir potansiyele sahip. Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri gibi Körfez ülkeleri, İran'ın nükleer programından endişe duyuyor. Bu ülkeler, anlaşmanın İran'a askeri avantaj sağlamaması için ABD'ye baskı yapıyor.
İsrail ise anlaşmaya temkinli yaklaşıyor. İsrail Başbakanı, "İran'ın nükleer silah elde etmesine izin verecek her türlü anlaşmaya karşıyız." dedi. Ancak ABD, anlaşmanın İran'ı nükleer silah üretmekten alıkoyacağını savunuyor.
Rusya ve Çin ise anlaşmayı destekliyor. Moskova, "Bölgesel istikrar için önemli bir adım." açıklamasında bulundu. Pekin ise İran ile ticari ilişkilerini artırmayı planlıyor.
Enerji piyasaları da anlaşmaya odaklanmış durumda. İran'ın petrol ihracatına yönelik yaptırımların kalkması halinde, küresel petrol arzında artış ve fiyatlarda düşüş bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran ile komşu olması ve Orta Doğu'da aktif bir dış politika izlemesi nedeniyle ABD-İran anlaşmasından doğrudan etkilenecek ülkelerin başında geliyor. Anlaşmanın sağlanması, Türkiye'nin enerji ithalatında İran'dan doğalgaz ve petrol tedarikini kolaylaştırabilir. Ayrıca Suriye ve Irak'taki istikrarsızlığın azalması, Türkiye'nin güney sınırlarındaki güvenlik tehditlerini hafifletebilir. Ancak anlaşmanın İran'ın bölgesel nüfuzunu artırması, Türkiye'nin kendi çıkarları açısından dikkatle izlenmesi gereken bir gelişme. Ankara, denge politikası çerçevesinde hem ABD hem de İran ile ilişkilerini yönetmeye çalışacak.
