ABD'de konut fiyatları ve kiralar hızla artarken, özel sermaye şirketleri ve kurumsal yatırımcılar bu durumun baş sorumlusu olarak gösteriliyor. Financial Times'ın analizine göre, Demokratlar ve Cumhuriyetçiler, yaklaşan ara seçimlerde bu şirketleri hedef alarak seçmen desteği kazanmaya çalışıyor. Konut krizi, milyonlarca Amerikalının en büyük geçim sıkıntısı haline gelmiş durumda ve siyasetçiler bu öfkeyi oya dönüştürmeyi amaçlıyor.
Konut Krizi Nasıl Siyasetin Merkezine Oturdu?
ABD'de pandemi sonrası konut fiyatları ve kiralar rekor seviyelere ulaştı. Federal Reserve'in faiz artırımlarına rağmen konut arzı yetersiz kaldı ve maliyetler düşmedi. Bu ortamda, özel sermaye şirketlerinin (private equity) ve büyük kurumsal yatırımcıların binlerce evi satın alarak kiraya çevirmesi, halk arasında öfkeye yol açtı. Financial Times'ın haberine göre, bu şirketler "konut stokunu kendi çıkarları için kullanan açgözlü yatırımcılar" olarak nitelendiriliyor. Demokratlar, "Wall Street'in konut piyasasına dalmasını" engelleyecek yasalar vaat ederken, Cumhuriyetçiler de yerel düzeyde bu şirketlere karşı önlemler alıyor. Özellikle genç seçmenler ve kiracılar arasında bu konu büyük yankı buluyor. Ara seçimlere aylar kala, her iki parti de bu konuyu kampanya malzemesi yapmış durumda.
Küresel Boyut: Türkiye ve Gelişmekte Olan Piyasalar İçin Ne Anlama Geliyor?
ABD'deki bu tartışma, küresel ölçekte de yankı uyandırıyor. Özel sermaye şirketleri sadece ABD'de değil, Avrupa ve Asya'da da konut piyasalarına yatırım yapıyor. Türkiye'de de benzer şekilde, yabancı yatırımcıların konut alımları ve kurumsal kiralama şirketlerinin artışı zaman zaman tartışma konusu oluyor. Ancak Türkiye'de özel sermaye şirketlerinin konut piyasasındaki payı ABD'ye kıyasla henüz düşük. Yine de küresel faiz ortamı ve enflasyon, Türkiye'deki konut fiyatlarını da etkiliyor. ABD'deki siyasi tartışma, diğer ülkelerdeki düzenleyiciler için de bir uyarı niteliğinde: Konut arzı yetersiz kalırsa ve kurumsal yatırımcılar piyasayı domine ederse, benzer bir öfke dalgası ortaya çıkabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'de özel sermaye şirketlerinin konut krizinin hedefi haline gelmesi, Türkiye için de ders niteliğinde. Türkiye'de konut fiyatları son yıllarda hızla arttı ve kiralar büyük şehirlerde gelirleri aştı. Yabancı yatırımcıların konut alımları ve bazı büyük şirketlerin kiralık konut projeleri, zaman zaman tepki çekiyor. ABD'deki gelişmeler, konut piyasasında kurumsal yatırımcıların aşırı ağırlık kazanmasının sosyal ve siyasi sonuçlar doğurabileceğini gösteriyor. Türkiye'nin konut politikası, arz artırıcı ve spekülasyonu önleyici önlemlerle bu riski yönetmeli. Aksi halde benzer bir öfke dalgası Türkiye'de de siyasi istikrarsızlığa yol açabilir.
