Özbekistan, Çin'in J-10CE savaş uçağını tedarik eden ikinci yabancı ülke olduğunu resmen doğruladı. Bu hamle, Pekin'in daha önce Rus savaş uçaklarının egemen olduğu Orta Asya pazarına girişini hızlandırıyor. Özbek makamlarından yapılan açıklamada, söz konusu uçakların hava kuvvetlerinin modernizasyonu kapsamında envantere alındığı belirtildi.
Anlaşmanın Ayrıntıları ve İlk Teslimatlar
Daha önceki raporlar, Özbekistan'ın 24 adet J-10CE siparişi verdiğini öne sürmüştü; ancak ne Pekin ne de Taşkent yönetimi bu rakamı resmi olarak teyit etmemişti. Özbekistan Savunma Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, uçakların teslimatına başlandığı ve filoya entegrasyon sürecinin devam ettiği ifade edildi. Uzmanlar, bu anlaşmanın Çin'in savunma sanayi ihracatı açısından önemli bir kazanım olduğunu vurguluyor. J-10CE, Çin'in dördüncü nesil savaş uçağı olarak kabul ediliyor ve modern aviyonik sistemleri, aktif elektronik taramalı dizi (AESA) radarı ve hava-hava füzeleriyle donatılmış durumda. Uçağın, Pakistan'ın ardından ikinci yabancı kullanıcı olan Özbekistan'a satışı, Çin'in Orta Asya'daki askeri etkisini artırmayı hedeflediği şeklinde yorumlanıyor.
Bölgesel ve Küresel Etkileri
Bu gelişme, Orta Asya'daki askeri güç dengesi açısından kritik bir öneme sahip. Bölge ülkeleri, tarihsel olarak Rus yapımı savunma sistemlerine bağımlıydı. Özbekistan'ın Çin uçağını tercih etmesi, Moskova'nın bölgedeki savunma pazarındaki tekelinin kırılmaya başladığına işaret ediyor. Çin, daha düşük maliyetli ve teknolojik olarak rekabetçi silah sistemleri sunarak Orta Asya'da pazar payını artırmayı hedefliyor. Öte yandan, bu anlaşma, Afganistan sınırına yakın bir ülkede güvenlik endişelerinin arttığı bir dönemde gerçekleşiyor. Özbekistan, sınır güvenliğini güçlendirmek amacıyla hava kuvvetlerini modernize etmeye çalışıyor. Uzmanlar, bu satışın Çin'in savunma sanayi ihracatında dönüm noktası olabileceğini, zira J-10CE'nin ilk kez bir Orta Asya ülkesine satıldığını belirtiyor. Bu durum, Rusya ile Çin arasında Orta Asya'daki nüfuz mücadelesinin yeni bir boyut kazandığını gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Orta Asya'daki Türk devletleriyle tarihi, kültürel ve ekonomik bağlara sahiptir. Özbekistan'ın Çin'den savaş uçağı tedarik etmesi, bölgedeki denklemlerin değiştiğini göstermektedir. Türkiye, kendi savunma sanayi ürünlerini (örneğin İHA/SİHA'lar) Orta Asya pazarına sunmaya çalışırken, Çin'in bu hamlesi rekabeti artırabilir. Ancak bu gelişme, Türkiye için doğrudan bir tehdit oluşturmuyor; aksine, Türkiye'nin bölgedeki savunma iş birliklerini güçlendirme fırsatı olarak görülebilir. Türkiye'nin Özbekistan'la olan stratejik ortaklığı, farklı alanlarda derinleştirilebilir. Bu nedenle, Türkiye'nin bölgedeki varlığını artırması ve yerel aktörlerle çok yönlü ilişkiler kurması önemlidir.
