Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev ile Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Taşkent'te bir araya gelerek iki ülke arasındaki ilişkileri stratejik ortaklık düzeyine taşıyan 'Ebedi Dostluk Antlaşması'na imza attı. Görüşmelerde, 1 milyar dolarlık ticaret hedefi, Trans-Hazar ulaşım koridorunun güçlendirilmesi ve bankacılık, enerji, turizm ile madencilik alanlarında yeni projelerin hayata geçirilmesi kararlaştırıldı. İki ülkenin ayrıca 2027'de FIFA 20 Yaş Altı Dünya Kupası'na ev sahipliği yapacağı duyuruldu.
Stratejik ortaklığın yeni boyutları
Taşkent'te gerçekleşen üst düzey görüşmelerde, iki cumhurbaşkanı ikili ilişkilerin her alanda kapsamlı bir şekilde geliştirilmesi konusunda mutabık kaldı. 'Ebedi Dostluk Antlaşması' ile iki ülke arasındaki bağların siyasi, ekonomik ve kültürel boyutları güvence altına alınırken, bölgesel istikrarın sağlanmasına yönelik ortak irade de vurgulandı. Türk Devletleri Teşkilatı çatısı altında da iş birliği yapan iki ülke, ortak tarih ve kültürel mirasın önemine dikkat çekti.
Ekonomik ilişkiler, görüşmelerin ana gündem maddelerinden biri oldu. İki lider, mevcut ticaret hacmini 2026'ye kadar 1 milyar dolara çıkarmayı hedeflediklerini açıkladı. Bu hedefe ulaşmak için gümrük kolaylıkları, ortak yatırım fonları ve yeni ulaştırma hatları üzerinde çalışılacağı belirtildi. Özellikle Trans-Hazar Uluslararası Ulaştırma Rotası'nın (Orta Koridor) geliştirilmesi, hem bölge ülkelerinin hem de Avrupa ile Asya arasındaki ticaretin canlanması açısından kritik öneme sahip.
Enerji, madencilik ve turizmde ortak projeler
Enerji alanında, iki ülkenin yenilenebilir enerji kaynakları ve hidrokarbonlar konusunda iş birliğini artıracağı açıklandı. Azerbaycan'ın Hazar Denizi'ndeki enerji altyapısı ile Özbekistan'ın artan enerji talebi, ortak projeler için fırsat yaratıyor. Ayrıca, madencilik sektöründe nadir toprak elementleri ve diğer madenlerin çıkarılması için ortak girişimler kurulması planlanıyor. Turizm alanında ise iki ülke arasında karşılıklı turist akışını artırmak amacıyla vize kolaylıkları sağlanması ve ortak turizm paketleri oluşturulması kararlaştırıldı.
Toplantıda ayrıca, 2027'de düzenlenecek FIFA 20 Yaş Altı Dünya Kupası'nın iki ülke tarafından ortaklaşa organize edileceği doğrulandı. Bu etkinlik, iki ülkenin uluslararası alandaki görünürlüğünü artırırken, gençler arasında spor diplomasisini de güçlendirecek.
Bölgesel ve küresel etkiler
Özbekistan-Azerbaycan yakınlaşması, Orta Asya ve Kafkasya'daki güç dengelerini etkileyen önemli bir gelişme. İki ülke, Türk Devletleri Teşkilatı'nın yanı sıra Bağımsız Devletler Topluluğu gibi platformlarda da iş birliği yapıyor. Bu ortaklık, Rusya ve Çin'in etkisinin yoğun olduğu bölgede yeni bir denge unsuru olarak değerlendiriliyor. Ayrıca, Trans-Hazar koridorunun canlandırılması, Avrupa'nın enerji ve ticaret çeşitlendirme çabalarına da katkı sağlayacak.
İki ülkenin 2027'de ortaklaşa düzenleyeceği FIFA 20 Yaş Altı Dünya Kupası, bölgesel iş birliğinin yumuşak güç boyutunu öne çıkarıyor. Bu tür etkinlikler, ülkeler arasındaki bağları güçlendirmenin yanı sıra, uluslararası toplumda da olumlu bir imaj yaratıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin de üyesi olduğu Türk Devletleri Teşkilatı içindeki iş birliğine ivme kazandırıyor. Özbekistan ve Azerbaycan arasındaki yakınlaşma, Türkiye'nin bölgedeki etkinliğini dolaylı olarak artırabilir. Türkiye, iki ülkeyle de güçlü tarihi ve kültürel bağlara sahip; bu ortaklık, enerji ve ulaştırma alanlarında Türkiye'nin de dahil olduğu projelere yeni fırsatlar sunabilir. Özellikle Orta Koridor'un geliştirilmesi, Türkiye'nin Avrupa-Asya arasındaki lojistik merkez olma hedefini destekleyecektir. Dolayısıyla, bu stratejik ortaklık Türk dış politikası açısından olumlu bir gelişme olarak değerlendirilebilir.
