Fas, uzun yıllar futbol ve diplomasi sahasında 'sürpriz takım' olarak anılsa da artık bu algının değiştiğini söyleyen Adalet Bakanı Abdüllatif Ouahbi, ülkesinin küresel güçlerle rekabet etmeye hazır olduğunu duyurdu. Ouahbi, Katar Dünya Kupası'nda yarı final oynayan Fas futbol takımına atıfta bulunarak, 'Bu başarı sadece sporla sınırlı kalmadı; diplomasi, ekonomi ve teknolojide de benzer bir sıçrama yaşıyoruz. Artık kimse bizi hafife almasın' dedi. Bu açıklama, Fas'ın son yıllarda Afrika Birliği'ndeki aktif rolü, Batı Sahra konusundaki tutumu ve Kovid-19 aşısı üretimindeki başarısının ardından geldi.
Fas'ın Yükselişi: Sadece Futbol Değil
Ouahbi'nin sözleri, sadece bir spor metaforu değil, Fas'ın son on yıldaki dönüşümünün bir yansıması. Kral 6. Muhammed liderliğinde ülke, özellikle Afrika'da ekonomik ve diplomatik bir köprü rolü üstleniyor. Dünya Bankası verilerine göre Fas, 2010-2020 arasında Gayri Safi Yurtiçi Hasılasını %40 artırarak 120 milyar doların üzerine çıkardı. Yenilenebilir enerji yatırımları, otomotiv sektöründeki üretim üssü haline gelmesi ve tarımda modernizasyon, bu büyümenin temel taşları.
Fas ayrıca, Afrika Kıta Serbest Ticaret Anlaşması'nı (AfCFTA) ilk imzalayan ülkelerden biri olarak kıtasal ticarette liderlik hedefliyor. Ouahbi'nin vurguladığı 'artık sürpriz takım değiliz' söylemi, ülkenin uluslararası kredibilitesinin arttığının da bir göstergesi. Özellikle Kovid-19 aşısı üretimi için kurulan tesis, Afrika'da aşı adaletinde önemli bir aktör haline gelmesini sağladı.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Fas'ın Artan Etkisi
Ortadoğu ve Kuzey Afrika'da (MENA) istikrar adası olarak görülen Fas, İsrail ile normalleşme anlaşması, Batı Sahra'da egemenlik mücadelesi ve ABD ile stratejik ortaklığı sayesinde bölgesel dengelerde belirleyici hale geldi. Ouahbi'nin 'büyük güçlerle yarış' ifadesi, Fas'ın Cezayir karşısındaki askeri ve diplomatik gücünü, aynı zamanda Körfez ülkeleri ve Avrupa Birliği ile ilişkilerindeki manevra kabiliyetini de ima ediyor. Ülke, İspanya ile sınır sorunları, Fransa ile tarihsel bağlar ve Çin ile artan ticaret hacmi gibi çok yönlü bir dış politika izliyor.
Küresel ölçekte Fas, Birleşmiş Milletler'de Afrika ve Arap dünyası adına söz sahibi olmayı hedefliyor. 2022 Dünya Kupası'ndaki başarı, ülkenin yumuşak gücünü artırmış, 2030 Dünya Kupası'na İspanya ve Portekiz ile ortak ev sahipliği adaylığı da bu ivmeyi pekiştiriyor. Ouahbi'nin mesajı, Fas'ın 'küçük ama etkili' bir aktör olmaktan çıkıp 'küresel rekabette birinci lig oyuncusu' olma iddiasını taşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Fas'ın yükselişi, Türkiye için hem fırsat hem de rekabet alanı oluşturuyor. Kuzey Afrika'da Türkiye ile Fas, enerji ve savunma sanayiinde potansiyel işbirliği fırsatları taşırken, aynı zamanda Afrika pazarında rakip konumdalar. Fas'ın ekonomik büyümesi, Türk yatırımcılar için yeni bir pazar anlamına gelir; ancak Fas'ın yerli üretim hedefleri, otomotiv ve tekstil gibi sektörlerde doğrudan Türkiye ile rekabet ediyor. Diplomatik olarak ise Fas'ın Batı Sahra konusundaki tutumu, Türkiye'nin Cezayir ile ilişkilerini etkileyebilir. Bölgesel liderlik mücadelesinde Fas'ın artan etkisi, Türkiye'nin Afrika'da dengeli bir politika izlemesini gerektiriyor.
