BMW, Ford, Nissan ve Toyota gibi dünyanın önde gelen otomobil üreticileri, İngiltere hükümetine 2035 yılında yürürlüğe girmesi planlanan yeni benzinli ve dizel araç satış yasağının iptal edilmesi yönünde ortak bir lobi faaliyeti yürüttü. Nisan ayında dönemin Ulaştırma Bakanı Mark Harper'a gönderilen ve ilk kez ortaya çıkan mektupta, otomobil devleri ve parça üreticisi Bosch, elektrikli araç geçişinin önündeki engellerin aşılamadığını savundu. Mektupta, şarj altyapısının yetersizliği, batarya maliyetlerinin hâlâ yüksek olması ve tüketici talebinin beklenen seviyede olmaması gibi gerekçelere yer verildi. Bu gelişme, İngiltere'nin 2050 net sıfır hedefi doğrultusunda attığı adımların sanayi tarafından sorgulanmasına neden oldu.
Otomotiv sektörünün endişeleri ve mektubun içeriği
Boris Johnson hükümeti tarafından 2020'de duyurulan ve 2030'da benzinli/dizel araç satışının sonlandırılmasını öngören plan, Rishi Sunak yönetiminde 2035'e ertelenmişti. Ancak otomotiv devleri, bu tarihin bile gerçekçi olmadığını belirtiyor. Mektuba imza atan şirketler, elektrikli araçlara geçişin hızlandırılması için hükümetin daha fazla teşvik sağlaması, şarj istasyonu sayısının artırılması ve batarya üretiminde yerelleşme çağrısında bulundu. Özellikle Nissan ve Toyota gibi hibrit teknolojisine yatırım yapan firmalar, tamamen elektrikli araçlara geçişin tüketici tercihleri ve altyapı gerçekleriyle uyumsuz olduğunu savunuyor. Ford ise Avrupa'da elektrikli araç satışlarının yavaşladığına dikkat çekerek, İngiltere'nin bu konuda aceleci davrandığını ima etti.
Siyasi tartışmalar ve sektörün geleceği
İngiltere'de yaklaşan genel seçim öncesinde, 2035 yasağı muhafazakar hükümet ile iş dünyası arasında önemli bir gerilim konusu haline geldi. Enerji güvenliği ve yeşil dönüşüm vaatleri arasında sıkışan hükümet, bir yandan iklim hedeflerini tutturma baskısı altındayken, diğer yandan binlerce kişiye istihdam sağlayan otomotiv sektörünün taleplerini görmezden gelemiyor. Uzmanlar, eğer yasak yürürlüğe girerse, İngiltere'nin otomotiv üretim merkezi olma statüsünün tehlikeye girebileceğini, çünkü birçok fabrikanın henüz tamamen elektrikli üretime geçmeye hazır olmadığını belirtiyor. Öte yandan çevre örgütleri, hükümetin sanayi baskılarına boyun eğmesini eleştirerek, 2035 tarihinin bile iklim kriziyle mücadele için yeterli olmadığını savunuyor.
Küresel boyut ve diğer ülkelerdeki durum
İngiltere’deki bu tartışma, küresel otomotiv endüstrisinin karşı karşıya olduğu çelişkileri yansıtıyor. AB, 2035'te benzinli ve dizel araç satışını sonlandırma hedefini korurken, Almanya gibi ülkeler sentetik yakıtlar için muafiyet talep ediyor. ABD'de ise Biden yönetimi 2030 yılına kadar yeni araç satışlarının yarısının elektrikli olmasını hedefliyor, ancak bu hedefin gerçekleşmesi zor görünüyor. Çin, elektrikli araç üretiminde dünya lideri konumunda ve batarya tedarikinde kritik öneme sahip. İngiltere'deki bu lobi faaliyeti, küresel ölçekte otomotiv şirketlerinin hükümetler üzerinde baskı kurarak geçiş sürecini yavaşlatmaya çalıştığını gösteriyor. Özellikle batarya maliyetlerinin düşmemesi ve şarj altyapısının yetersiz kalması, sektörün en büyük engelleri olarak öne çıkıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, otomotiv sektöründe önemli bir üretim üssü konumunda ve AB ile Gümrük Birliği nedeniyle AB mevzuatına uyum sağlamak zorunda. İngiltere'deki bu gelişme, Türkiye'nin elektrikli araç dönüşümünde karşılaşabileceği benzer zorluklara işaret ediyor. Türkiye'de henüz elektrikli araç şarj altyapısı yeterli değil ve TOGG dışında yerli üretim sınırlı. Ayrıca, Türkiye ihracatının büyük bir kısmı AB'ye yönelik olduğu için, AB'nin 2035 hedefi Türkiye'yi doğrudan etkileyecek. Bu nedenle Ankara'nın, hem üretim hem de altyapı yatırımlarını hızlandırması ve otomotiv şirketlerinin geçiş sürecine hazırlıklı olması kritik önem taşıyor. Aksi halde, Türk otomotiv ihracatı rekabet gücünü kaybedebilir.
