Sıkıntılı bir dönemden geçen küresel doğal gaz piyasaları, beklenen arz bolluğuna kavuşmak için bir yıl daha beklemek zorunda kalacak. BloombergNEF'in (BNEF) yayımladığı yeni rapora göre, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) piyasası 2028 yılında arz fazlasına geçecek; bu, daha önce tahmin edilenden bir yıl daha geç bir tarih anlamına geliyor. Ertelemenin başlıca nedenleri arasında Ortadoğu'daki çatışmaların yol açtığı belirsizlikler ve dünya genelindeki büyük LNG projelerinde yaşanan inşaat gecikmeleri yer alıyor.
Arz Fazlası Neden Gecikiyor?
BNEF analistleri, küresel LNG piyasasında 2025-2026 yıllarında arz fazlası oluşacağı yönündeki önceki tahminlerin artık geçerliliğini yitirdiğini belirtiyor. Raporda, özellikle Katar ve Amerika Birleşik Devletleri'ndeki dev LNG tesislerinin üretime başlama tarihlerinin ertelenmesi, arz fazlasının oluşmasını geciktiren en önemli faktörler olarak sıralanıyor. Katar'ın Kuzey Sahası genişletme projesi ve ABD'deki bir dizi ihracat terminali, pandemi sonrası tedarik zinciri darboğazları, inşaat malzemesi fiyatlarındaki artış ve iş gücü kıtlığı nedeniyle planlanan takvimin gerisinde kalmış durumda. BNEF baş analisti, 'Bu gecikmeler olmasaydı, 2026 gibi erken bir tarihte piyasada belirgin bir arz fazlası görebilirdik; ancak şimdi bu tablo 2028'e kaydı,' ifadelerini kullandı.
Ortadoğu'daki geniş çaplı çatışmalar ise enerji arz güvenliğine ilişkin endişeleri körükleyerek LNG fiyatlarının yüksek kalmasına neden oluyor. Özellikle İsrail-Hamas çatışmasının bölgesel boyutlara sıçraması, Katar ve Suudi Arabistan gibi büyük gaz üreticilerinin ihracat rotalarını ve sigorta maliyetlerini etkiliyor. BNEF, bu jeopolitik risklerin arz tarafında yeni yatırım kararlarını da olumsuz etkilediğini vurguluyor. Yatırımcılar, projelerini finanse ederken daha yüksek risk primleri talep ediyor, bu da LNG tesislerinin inşasını hem pahalı hem de yavaşlatıyor.
Küresel Enerji Piyasalarına Yansımaları
Arz fazlasının ertelenmesi, Avrupa ve Asya'daki LNG ithalatçıları için önemli sonuçlar doğuruyor. Avrupa, Rusya'dan gelen boru hattı gazının kesilmesinin ardından LNG'ye olan bağımlılığını büyük ölçüde artırmış durumda. Arz fazlasının gecikmesi, Avrupa'nın gaz fiyatlarının düşmesini beklediği dönemi öteleyerek, bölgedeki enflasyonist baskıları ve enerji maliyetlerini yüksek tutabilir. Asya'da ise Çin ve Hindistan gibi büyük alıcılar, daha uygun fiyatlı uzun vadeli anlaşmalar yapma fırsatını kaybediyor. BNEF, piyasanın 2027 yılına kadar sıkı kalacağını, 2028'den itibaren ise yeni arzın devreye girmesiyle dengelenmeye başlayacağını öngörüyor. Bu durum, mevcut LNG santrallerini işleten şirketler için kısa vadede karlılık avantajı yaratırken, yeni yatırımların zamanlamasını daha da karmaşık hale getiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin uzun vadeli enerji planlamasını doğrudan etkileyecek bir nitelik taşıyor. Türkiye, doğal gaz ihtiyacının büyük bir kısmını ithal eden bir ülke olarak, küresel LNG piyasasının arz-fiyat dengesine son derece duyarlıdır. Arz fazlasının ertelenmesi, Türkiye'nin mevcut sözleşmelerini yenilerken veya yeni kaynak arayışına girerken daha yüksek fiyatlarla karşılaşabileceği anlamına geliyor. Ayrıca, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki kendi gaz kaynaklarını geliştirme ve FSRU (yüzer LNG depolama ve gazlaştırma ünitesi) yatırımlarını hızlandırma çabaları, bu küresel gecikme karşısında daha da stratejik bir önem kazanıyor. Türkiye'nin enerji çeşitliliği ve arz güvenliği stratejisi kapsamında, kısa vadede LNG spot piyasasındaki fiyat oynaklığına karşı tedbirli olması, orta vadede ise yerli kaynaklara ve yenilenebilir enerjiye yatırımı hızlandırması gerekiyor.
