Ortadoğu'da tırmanan çatışmalar, küresel yatırımcıların risk iştahını azaltarak gelişmekte olan ülke borsalarında satış dalgasına neden oldu. İran'ın son dönemdeki askeri hamleleri, bölgedeki istikrarsızlığı artırırken, yatırımcılar daha önce yapay zeka (AI) teknolojilerine yönelen fonlarını çekmeye başladı. Bu durum, teknoloji hisselerindeki düşüşün yanı sıra, gelişmekte olan piyasalarda da geniş çaplı bir satış baskısı yarattı.
Gelişmelerin arka planı
İran ile İsrail arasındaki gerilim, son haftalarda artan sınır ötesi operasyonlar ve diplomatik krizlerle yeni bir boyut kazandı. İran'ın devrim muhafızlarına bağlı birliklerin Suriye ve Irak'taki hareketliliği, ABD ve müttefiklerinin tepkisini çekerken, bölgedeki askeri varlığını artırması petrol fiyatlarında dalgalanmaya yol açtı. Brent petrol varil fiyatı, çatışmaların başlamasının ardından %4 oranında yükselerek 92 dolar seviyesine ulaştı. Gelişmekte olan piyasa endeksleri, MSCI EM Endeksi'nde %1,5'lik bir düşüşle güne başlarken, özellikle Asya ve Latin Amerika borsalarında kayıplar daha belirgin oldu. Yapay zeka alanında faaliyet gösteren şirketlerin hisseleri ise, yatırımcıların bu sektördeki aşırı değerleme endişeleriyle birlikte geriledi. Nvidia, AMD ve CrowdStrike gibi AI öncülerinin hisseleri, son bir ayda ortalama %8 değer kaybetti.
Bölgesel ve küresel boyut
Ortadoğu'daki gerginlik, yalnızca finansal piyasaları değil, aynı zamanda küresel tedarik zincirlerini de tehdit ediyor. Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleşen petrol taşımacılığı, olası bir abluka durumunda dünya enerji arzının %20'sini riske atabilir. Bu ihtimal, gelişmiş ülkelerin merkez bankalarının faiz politikalarını da etkileyerek enflasyonla mücadeleyi zorlaştırabilir. Öte yandan, AI sektöründeki çıkış, yatırımcıların daha güvenli limanlar aradığını gösteriyor. Altın fiyatları, ons başına 2.400 dolara yaklaşırken, ABD hazine tahvillerine talep arttı. Gelişmekte olan piyasalardaki bu satış dalgası, Türkiye gibi kırılgan ekonomileri de olumsuz etkiliyor. TL'nin dolar karşısında değer kaybı, yabancı yatırımcıların Türk varlıklarından çıkışını hızlandırabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Ortadoğu'ya coğrafi yakınlığı ve enerji ithalatına bağımlılığı nedeniyle bu gelişmelerden doğrudan etkileniyor. İran ile yaşanan gerginlik, Türkiye'nin enerji maliyetlerini artırırken, turizm ve ticaret akışlarını da tehdit ediyor. Gelişmekte olan piyasalardaki sermaye çıkışı, Türkiye'nin cari açığını finanse etmesini zorlaştırabilir. Ayrıca, AI hisselerindeki düşüş, Türkiye'nin teknoloji yatırımlarını ve dijital dönüşüm hedeflerini sekteye uğratabilir. Ankara'nın bölgede dengeleyici bir güç olarak aktif diplomasi yürütmesi, yatırımcı güvenini korumak için kritik önem taşıyor.
