ABD'de okulların açılmasıyla birlikte kızamık vakalarına ilişkin endişeler giderek büyüyor. Ülke, son yılların en kötü kızamık sezonunu yaşarken, aşı muafiyetlerinin de tarihi seviyeye ulaşması, uzmanları alarma geçirdi. Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) verilerine göre, 2024 yılında şu ana kadar kaydedilen vaka sayısı 280'i geçti; bu, 2019'daki son büyük salgından bu yana görülen en yüksek rakam. Uzmanlar, aşılama oranlarındaki düşüşün ve yanlış bilgilendirmenin etkisiyle kızamığın yeniden halk sağlığı tehdidi haline geldiğini vurguluyor.
Salgının Arka Planı: Aşı Karşıtlığı ve Muafiyetler
Kızamık, oldukça bulaşıcı bir virüs olup, aşısız kişilerde ciddi komplikasyonlara yol açabiliyor. CDC'nin raporlarına göre, 2023-2024 eğitim yılında anaokulu öğrencilerinde aşı muafiyet oranı yüzde 3,3'e ulaştı; bu, 2013'ten bu yana en yüksek seviye. Muafiyetlerin çoğu, dini veya felsefi gerekçelerle alınırken, bazı eyaletlerde çocukların okula başlayabilmesi için aşı zorunluluğu bulunuyor. Ancak muafiyetlerin artması, toplumsal bağışıklığın zayıflamasına neden oluyor.
Uzmanlar, kızamık vakalarının büyük kısmının aşılanmamış veya eksik aşılanmış çocuklarda görüldüğünü belirtiyor. Özellikle Ohio, Texas ve New York gibi eyaletlerdeki bazı topluluklarda salgınlar yaşanıyor. Amerikan Pediatri Akademisi, ailelere çocuklarını aşılatmaları çağrısında bulunurken, Dünya Sağlık Örgütü (WHO) de kızamığın dünya genelinde yeniden yayılma riskine dikkat çekiyor.
Küresel Boyut ve Aşı Erişimi
ABD'deki bu durum, dünya genelinde kızamık vakalarındaki artış eğiliminin bir parçası. WHO ve UNICEF verilerine göre, 2023'te dünya çapında 9 milyondan fazla kızamık vakası kaydedildi ve 100 binden fazla ölüm meydana geldi. Pandemi sırasında aşı hizmetlerinin aksaması, dünya genelinde milyonlarca çocuğun aşısız kalmasına yol açtı. 2023'te ilk doz kızamık aşısı kapsamı yüzde 83'te kaldı; bu, salgının yayılmasını önlemek için gereken yüzde 95 eşiğinin oldukça altında.
Küresel sağlık uzmanları, aşı karşıtlığının yanı sıra sağlık sistemlerindeki eşitsizliklerin de kızamığın yeniden ortaya çıkmasına zemin hazırladığını dile getiriyor. Özellikle düşük ve orta gelirli ülkelerde aşıya erişim sorunu, salgınların önlenmesini güçleştiriyor. ABD'deki vaka artışı, küresel sağlık gündeminin öncelikleri arasında aşılamanın önemini bir kez daha öne çıkarıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'deki kızamık vakalarındaki artış, Türkiye için de önemli bir uyarı niteliği taşıyor. Türkiye'de kızamık vakaları son yıllarda kontrol altında tutulmakla birlikte, özellikle göçmen nüfusun yoğun olduğu bölgelerde aşılanma oranlarının düşük olması risk oluşturuyor. Sağlık Bakanlığı'nın yürüttüğü aşılama programları, toplumsal bağışıklığın korunmasında kritik rol oynuyor. Küresel seyahatlerin artması, enfeksiyonun sınırlar arasında hızla yayılmasına olanak tanıyor. Türkiye'nin, aşı karşıtlığıyla mücadelede ve aşılama oranlarını artırmaya yönelik politikalarını sürdürmesi, hem halk sağlığını korumak hem de küresel salgın risklerine karşı hazırlıklı olmak açısından büyük önem taşıyor.
