ABD'de kuruş üretiminin kademeli olarak sonlandırılmasıyla birlikte, Ohio eyaletinde sunulan yeni bir yasa tasarısı, nakit olarak yapılan vergi ve ceza ödemelerinin en yakın 5 sente yuvarlanmasını öngörüyor. Tasarının kabul edilmesi halinde milyonlarca Ohio'lu, günlük mali yükümlülüklerini yerine getirirken artık kuruş kullanmak zorunda kalmayacak. Ancak düzenleme, nakit kullanımı yoğun olan düşük gelirli kesimler için ek maliyet anlamına gelebilir.
Kuruşun Maliyeti ve Kaldırılma Gerekçesi
ABD Darphanesi, yıllık yaklaşık 90 milyon dolar zararla çalışan kuruş üretimini sürdürüyor. Son dönemde artan metal fiyatları ve enflasyon, üretim maliyetini 1 sentin üzerine çıkardı. 2024 yılı verilerine göre her bir kuruşun basımı 2,1 sente mal oluyor. Bu durum, kuruşun ekonomik olarak sürdürülemez olduğu tartışmalarını alevlendirdi.
Ohio'da sunulan yasa tasarısının arkasındaki isim olan Eyalet Temsilcisi Mike Loychik (Cumhuriyetçi), düzenlemenin hem hükümet operasyonlarını kolaylaştıracağını hem de vergi mükelleflerine zaman kazandıracağını savunuyor. Tasarıya göre, nakit yapılan tüm tahsilatlar 0,05 doların katlarına yuvarlanacak; kredi kartı veya çekle yapılan ödemeler ise bu kapsam dışında kalacak.
Nakit Kullanımı ve Olası Etkiler
Federal Rezerv'in 2023 raporuna göre, ABD'de düşük gelirli hanelerin yüzde 30'u tüm ödemelerini nakit yapıyor. Ohio'da bu oran eyalet ortalamasının üzerinde seyrediyor. Tasarı, vergi iadeleri, trafik cezaları, ehliyet yenileme ücretleri gibi birçok kalemi etkileyecek. Uzmanlar, yuvarlamanın yıllık bazda her bir mükellef için ortalama 5-10 dolar ek yük getirebileceğini hesaplıyor.
Ancak düzenleme, nakit kullanmayanlar için sorun yaratmıyor; çünkü kredi kartı, banka kartı veya çekle yapılan ödemelerde tam tutar geçerli olacak. Bu durum, nakit bağımlılığı yüksek olan topluluklarda orantısız etki yaratması açısından eleştiriliyor.
Ulusal Boyut: Kuruşun Sonu mu Geliyor?
Ohio'daki bu girişim, ABD genelinde kuruşun kullanımdan kaldırılması yönündeki tartışmaların bir yansıması. 2024'te Arizona, Iowa, Kansas ve Washington'da benzer yasalar gündeme gelmişti. Federal düzeyde ise Mali Hizmetler Bakanlığı, kuruş üretiminin sonlandırılması için çalışma başlattı. Beyaz Saray Sözcüsü, konuya ilişkin açıklamasında 'Kuruşun maliyeti değerini aştı. Nakit devrimine uyum sağlamalıyız' ifadelerini kullandı.
Kanada ve Birleşik Krallık gibi ülkeler benzer nedenlerle kuruşlarını tedavülden kaldırdı. ABD'de ise enflasyonla mücadele ve mali disiplin çerçevesinde bu adım daha da anlam kazanıyor. Ancak kuruşun Amerikan kültüründeki yeri ("bir kuruş için kavga etmek" deyimi gibi) politik engel teşkil edebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Ohio'daki bu uygulama, Türkiye'de de zaman zaman gündeme gelen bozuk para basım maliyetleri sorununu akla getiriyor. Türkiye'de 1 kuruşun üretim maliyeti nominal değerini aşmış durumda. Merkez Bankası verilerine göre, 2023 itibarıyla 1 kuruşun maliyeti 3,2 kuruş civarında. Bu tür düzenlemelerin Türkiye'de de nakit yoğun ekonomide dönüşüme yol açabileceği, ancak kısa vadede düşük gelirli kesimleri olumsuz etkileyebileceği değerlendiriliyor. Ayrıca, ABD'deki bu adımın örnek teşkil etmesi ve küresel finansal kuruluşların nakit kullanımını azaltma politikalarına ivme kazandırması beklenebilir.
