Ohio Valisi Mike DeWine, eyaletinde idam cezasının kaldırılması için kamuoyu önünde çağrı yaptı. Cumhuriyetçi siyasetçi, 45 yıl önce eyalet meclis üyesiyken bizzat kaleme aldığı ölüm cezası yasasına artık karşı olduğunu açıkladı. Salı günü yaptığı basın açıklamasında DeWine, "İdam cezasının adil ve tutarlı bir şekilde uygulanamayacağını gördüm. Bu nedenle kaldırılması gerektiğine inanıyorum" dedi. Valinin bu çıkışı, ABD'de ölüm cezası tartışmalarını yeniden alevlendirdi.
DeWine'ın idam cezasına bakışı nasıl değişti?
Mike DeWine, 1970'lerin sonunda Ohio Temsilciler Meclisi'nde görev yaparken eyaletin idam cezası yasasının hazırlanmasında kilit rol oynamıştı. O dönemde suçla mücadelede caydırıcılık sağladığı gerekçesiyle desteklediği bu politika, zamanla adalet sistemindeki eşitsizlikler ve yanlış mahkumiyet vakaları nedeniyle eleştirilerin odağı haline geldi. DeWine, vali olduktan sonra altı kez infazı ertelemiş ve infazlarda kullanılan ilaçların temininde yaşanan sıkıntıları gerekçe göstermişti. Ancak bu kez ilk defa idam cezasının tamamen kaldırılması gerektiğini söyledi.
DeWine'ın bu tutum değişikliğinde, eyalette son yıllarda yaşanan idam cezası uygulamalarındaki aksaklıklar ve masum olduğu sonradan anlaşılan mahkumların serbest bırakılması etkili oldu. Ohio, 2018'den bu yana sadece bir infaz gerçekleştirdi ve 2020'de eyalet genelinde idam cezalarına geçici bir moratoryum getirilmişti.
ABD genelinde idam cezası eğilimi
DeWine'ın çıkışı, ABD'de idam cezasına yönelik artan muhalefetin bir yansıması olarak görülüyor. Ülkede 23 eyalet idam cezasını kaldırmış durumda. Kalan eyaletlerde ise infaz sayıları giderek düşüyor. 2023 yılında sadece 22 infaz gerçekleştirilirken, bu sayı 2000'li yılların başında yılda 80'in üzerindeydi. Ancak özellikle Güney eyaletlerinde idam cezası hala popülerliğini koruyor. Ohio gibi kritik bir eyalette Cumhuriyetçi bir valinin bu tutumu, ulusal düzeyde tartışmaları beraberinde getirecek.
Ulusal Af Örgütü ve diğer insan hakları örgütleri, DeWine'ın çağrısını memnuniyetle karşılarken, muhafazakar çevreler ise tepki gösterdi. Ohio Başsavcısı Dave Yost, idam cezasının bazı suçlar için "hak edilmiş bir ceza" olduğunu savundu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, 1984 yılından bu yana resmi olarak idam cezasını uygulamasa da, anayasal düzenlemelerle belirli suçlar için geri getirilmesi tartışmaları zaman zaman gündeme gelmektedir. Ohio Valisi'nin bu çıkışı, uluslararası alanda idam cezasına yönelik artan muhalefeti göstermesi açısından önemlidir. Türkiye'nin Avrupa Birliği üyelik sürecinde idam cezasının tamamen kaldırılması bir koşul olarak öne çıkmaktadır. ABD'deki bu tür gelişmeler, dünya genelinde ölüm cezasına bakışın evrildiğine işaret ederek, Türkiye'deki tartışmalara da dolaylı yoldan etki edebilir.
