ABD'de yapılan yeni bir araştırma, işe alım süreçlerinde hibrit ve uzaktan çalışma modellerinin özellikle genç çalışanlar için bir engel haline geldiğini ortaya koydu. Stanford Üniversitesi'nden ekonomist Nicholas Bloom öncülüğünde hazırlanan rapora göre, haftada beş gün ofise gitmeye istekli olan adayların iş bulma olasılığı, uzaktan çalışma tercih edenlere kıyasla belirgin şekilde daha yüksek. Çalışma, 2020 sonrası iş gücü piyasasında yaşanan dönüşümün, özellikle yeni mezunlar ve kariyerinin başındaki gençler için fırsat eşitsizliği yarattığını gösteriyor.
Uzaktan çalışma gençler için fırsat mı, engel mi?
Araştırma, 2021-2024 yılları arasında ABD'deki 10 binden fazla iş ilanını ve bu ilanlara başvuran 50 bin adayın verilerini analiz etti. Sonuçlara göre, tamamen uzaktan çalışma sunan pozisyonlara başvuranların işe alınma oranı, ofis bazlı pozisyonlara başvuranlara kıyasla ortalama %40 daha düşük. Hibrit modellerde bu fark %25 civarında seyrediyor. Özellikle 25 yaş altı adaylar için bu fark daha da belirgin: Beş gün ofise gitmeye hazır olan gençlerin işe alınma olasılığı, uzaktan çalışma talep edenlere göre neredeyse iki kat fazla.
Bloom, bu durumun nedenini şirketlerin ofis içi kültür ve mentorluk ihtiyacına bağlıyor. "Yöneticiler, yanlarında fiziksel olarak bulunan çalışanları daha kolay değerlendiriyor ve onlara daha fazla sorumluluk veriyor" diyen Bloom, uzaktan çalışmanın yeni başlayanlar için gelişim fırsatlarını sınırladığını vurguluyor. Raporda ayrıca, işe alım sürecinde yüz yüze mülakatların yerini alan video görüşmelerinin de aday değerlendirmede sapmalara yol açtığı belirtiliyor.
Öte yandan, sektörel farklılıklar dikkat çekiyor. Teknoloji ve finans sektörlerinde uzaktan çalışma oranı diğer sektörlere göre daha yüksek olsa da, bu alanlarda bile ofis bazlı pozisyonlar daha hızlı dolduruluyor. Üretim, sağlık ve perakende gibi sektörlerde ise uzaktan çalışma neredeyse imkansız olduğu için bu tartışma daha az anlamlı.
Küresel iş gücü piyasasında yeni denge arayışı
Bu eğilim yalnızca ABD'ye özgü değil. Avrupa'da da benzer bir dönüşüm yaşanıyor. Almanya'da yapılan bir çalışma, 2023 yılında hibrit çalışma ilanlarının toplam ilanlar içindeki payının %30'a ulaştığını ancak bu pozisyonların doldurulma süresinin ofis bazlı ilanlara göre iki kat daha uzun olduğunu gösteriyor. İngiltere'de ise işverenlerin %45'i uzaktan çalışma talep eden adayları elediğini itiraf ediyor.
Küresel çapta, pandemi sonrası iş gücü piyasasında hibrit çalışma bir standart haline gelmiş olsa da, şirketler esneklik ile verimlilik arasında bir denge kurmaya çalışıyor. Özellikle büyük teknoloji şirketleri (Google, Apple, Microsoft) yılın belirli günlerinde ofise gelme zorunluluğu getirirken, daha küçük firmalar tamamen uzaktan çalışma modelini benimsemeye devam ediyor. Ancak araştırma, tamamen uzaktan çalışmanın, özellikle kariyerinin başındakiler için uzun vadede dezavantaj yarattığı konusunda uyarıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de pandemi sonrası hibrit ve uzaktan çalışma modelleri yaygınlaşsa da, işe alım süreçlerinde ofise bağlılık kriteri giderek önem kazanıyor. Özellikle genç işsizliğinin %25'lere ulaştığı ülkede, ofise tam zamanlı gitmeye hazır olmak iş bulma şansını artırabilir. Ancak Türkiye'de uzaktan çalışmanın yasal çerçevesi henüz tam oturmamış durumda; iş kanunu hibrit çalışmayı kapsamıyor. Bu durum, uluslararası şirketlerin Türkiye ofislerinde ve teknoloji sektöründe esnek çalışma talebini sınırlandırabilir. Küresel eğilim, Türkiye'deki işverenlerin de ofis içi çalışmayı teşvik etmesine yol açabilir.
