Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD), Ortadoğu’daki çatışmaların küresel ekonomi üzerinde yarattığı olumsuz etkileri gerekçe göstererek 2026 yılı küresel büyüme tahminlerini aşağı yönlü revize etti. Örgüt, yayımladığı güncellenmiş Ekonomik Görünüm Raporu’nda, jeopolitik gerilimlerin ticaret yollarını, enerji fiyatlarını ve yatırım güvenini olumsuz etkilediğini vurguladı. Raporda, özellikle İsrail-Hamas çatışması ve Kızıldeniz’deki ticari gemilere yönelik saldırıların küresel tedarik zincirlerinde aksamalara yol açtığına dikkat çekildi. OECD, 2026 yılı için daha önce yüzde 3,2 olarak açıkladığı küresel büyüme oranını yüzde 2,9’a çekerken, enflasyonun beklenenden yavaş düşeceği uyarısında bulundu.
Gelişmenin Arka Planı: Çatışmaların Ekonomik Yansımaları
OECD’nin revizyonu, Ortadoğu’daki savaşın küresel ekonomiye olan etkilerinin giderek daha belirgin hale gelmesiyle geldi. Hamas’ın 7 Ekim 2023’te İsrail’e düzenlediği saldırıların ardından başlayan çatışma, bölgesel bir savaşa dönüşme riski taşıyor. İsrail’in Gazze’deki askeri operasyonları ve Husi militanlarının Kızıldeniz’de ticari gemilere yönelik saldırıları, küresel deniz ticaretinde önemli aksamalara neden oldu. Süveyş Kanalı üzerinden yapılan ticaretin yaklaşık yüzde 80’i, alternatif rotalara yönelmek zorunda kaldı. Bu durum, navlun maliyetlerini artırırken, teslimat sürelerini uzattı ve enflasyonist baskıları besledi.
OECD, enerji fiyatlarının da çatışmalar nedeniyle yüksek seyrettiğini belirtti. Brent petrolün varil fiyatı, 2023 yılı sonunda 75 dolar seviyesindeyken, 2024’ün ilk çeyreğinde 90 doların üzerine çıktı. Doğal gaz fiyatlarında da benzer bir artış yaşandı. Bu durum, özellikle enerji ithalatına bağımlı ülkeleri olumsuz etkiledi. Ayrıca, jeopolitik belirsizliklerin yatırımcı güvenini zedelemesi ve sermaye akımlarını yavaşlatması, gelişmekte olan ülkeler için ek bir risk oluşturdu.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Asya ve Avrupa’dan Alarm Sinyalleri
OECD’nin revize ettiği tahminler, sadece Ortadoğu’yu değil, küresel ekonominin diğer bölgelerini de yakından ilgilendiriyor. Asya-Pasifik bölgesi, Çin’in yavaşlayan büyümesi ve Japonya’daki belirsizlikler nedeniyle zaten zor bir dönemden geçerken, Ortadoğu’daki çatışmalar bu bölgeyi de dolaylı yoldan etkiliyor. Çin, Ortadoğu’dan yaptığı petrol ithalatının yüzde 40’ını Süveyş Kanalı üzerinden gerçekleştiriyor; Kızıldeniz’deki güvenlik sorunları, Çin’in enerji arz güvenliğini tehdit ediyor. OECD, Çin için 2026 büyüme tahminini yüzde 4,7’den yüzde 4,4’e çekti.
Avrupa Birliği ise enerji fiyatlarındaki artıştan en çok etkilenen bölgelerden biri oldu. Rusya-Ukrayna savaşının ardından enerji kaynaklarını çeşitlendirmeye çalışan AB ülkeleri, Ortadoğu’daki çatışmaların yarattığı yeni fiyat şoklarıyla karşı karşıya kaldı. OECD, Euro Bölgesi için 2026 büyüme tahminini yüzde 1,5’ten yüzde 1,2’ye düşürdü. Almanya, otomotiv ve kimya sektörlerindeki ihracat kayıpları nedeniyle özellikle kırılgan bir konumda. Raporda, işgücü piyasalarında da sıkıntılar yaşandığı, işsizlik oranlarının bazı ülkelerde arttığı ifade edildi.
ABD ise nispeten daha dirençli bir görüntü sergilese de, yüksek faiz oranları ve ticaret savaşlarının etkisiyle büyümenin yavaşlayacağı öngörülüyor. OECD, ABD’nin 2026 yılı büyüme tahminini yüzde 2,1’den yüzde 1,9’a revize etti. Özellikle Çin’le yaşanan teknoloji rekabeti ve korumacı politikalar, küresel ticaret akışlarını olumsuz etkiliyor. Gelişmekte olan ülkelerde ise borç krizi ve gıda enflasyonu gibi yapısal sorunlar, OECD’nin tahminlerinde aşağı yönlü revizyonlara yol açtı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
OECD’nin küresel büyüme tahminlerini düşürmesi, Türkiye ekonomisi için de olumsuz sinyaller taşıyor. Türkiye, enerji ithalatında dışa bağımlı bir ülke olarak Ortadoğu’daki çatışmalardan doğrudan etkileniyor. Artan petrol ve doğal gaz fiyatları, cari açığı büyütürken enflasyonist baskıları da körüklüyor. Ayrıca, Türkiye’nin ihracat pazarlarındaki daralma, özellikle Avrupa Birliği’ne yapılan ihracatı olumsuz etkileyebilir. Diğer yandan, küresel belirsizliklerin Türk lirası üzerindeki baskıyı artırması ve sermaye akımlarının yavaşlaması, Merkez Bankası’nın para politikasını zorlaştırabilir. Türkiye’nin, bölgesel istikrarı sağlamaya yönelik diplomatik girişimlerini sürdürmesi ve ekonomide yapısal reformlara hız vermesi, bu olumsuzlukları dengelemek açısından kritik önem taşıyor.
